Op 2 oktober 1970 werd het vijfde studioalbum van Pink Floyd, Atom Heart Mother, uitgebracht op het Harvest-label (EMI) in Europa en op 10 oktober in de VS op Harvest/Capitol. Het was de opvolger van Ummagumma uit 1969 en de eerste Pink Floyd-lp die de nummer 1-positie op de Britse albumlijst bereikte.

De opnames werden tussen februari en augustus 1970 gemaakt in de EMI Studios aan Abbey Road in Londen. De productie werd gedaan door de vier bandleden Roger Waters, David Gilmour, Richard Wright en Nick Mason én opnametechnicus Norman ‘Hurricane’ Smith, die als uitvoerend producent (executive producer) wordt vermeld op de hoes. De band begon aan de opnames van het album nadat ze die van de soundtrack voor de film Zabriskie Point in Rome hadden afgerond. De opnametechnici waren Peter Bown en Alan Parsons.

Het album bevat slechts vijf songs en duurt in totaal 52:06. Ondanks deze lengte werd niet gekozen voor een dubbel-lp (de meeste albums in die tijd klokten rond de 35 minuten) maar een enkele. Kant 1 bevat de titeltrack, die 23:44 duurt. Deze song is op wat koorzang (van het John Alldis Choir) na helemaal instrumentaal en is in feite een (mooi gemaakt) samenraapsel van diverse instrumentale composities. Atom Heart Mother is gecomponeerd door de vier bandleden plus Ron Geesin, die verantwoordelijk is voor de orkestratie van het EMI Pops Orchestra. Oorspronkelijk had men een andere titel bedacht, The Amazing Pudding, maar toen de song op BBC Radio 1 gespeeld zou worden tijdens een programma van de legendarische dj John Peel, werd besloten om de titel te wijzigen en op aandrang van Ron Geesin werd de krant Evening Standard doorgenomen, waarin ze een krantenkop zagen staan: “ATOM HEART MOTHER NAMED”, boven een artikel over een vrouw die een door kernenergie aangedreven pacemaker had. Atom Heart Mother bestaat uit zes gedeelten.

Kant twee opent met de kortste song (4:31) If, geschreven en gezongen door Roger Waters. De tweede track, Summer ’68, werd geschreven en gezongen door Richard Wright. David Gilmour schreef en zong Fat Old Sun en de afsluiter van het album is het instrumentale, uit drie delen bestaande Alan’s Psychedelic Breakfast, geschreven door de vier bandleden. Alan Styles is verantwoordelijk voor de ‘vocalisations’.

De mooie opvallende hoes (zwart-witte koe in een groen weiland) is gemaakt door Storm Thorgerson van ontwerperscollectief Hipgnosis. Opvallend is dat er op de oorspronkelijke hoes geen titel staat vermeld en dat ook de naam Pink Floyd ontbreekt, bij sommige latere persingen werd dat alsnog gedaan. Omdat de band wilde experimenteren met allerlei soorten muziek, zonder geassocieerd te worden met een specifieke stijl of imago zochten ze een neutraal hoesontwerp. Storm Thorgerson, geïnspireerd door Andy Warhols koeienbehang, zei later dat hij eenvoudig een stukje het platteland inreed, in de buurt van Potters Bar, en het eerste ‘ding’ fotografeerde dat hij zag. De naam van de koe was Lulubelle III, al is dat niet te controleren, want in 1970 hadden koeien nog geen verplichte gele ‘nummerplaten’.

Atom Heart Mother werd ook uitgebracht in het quadrafonische formaat in het VK, Duitsland en Australië. Met een beetje surfen en zoeken kom je al gauw een (illegale) audio-dvd tegen met deze versie, die doorgaans in Dolby 5.1 en DTS deze versie bevat; deze klinkt erg mooi als je een surround-installatie hebt; uiteraard hoor je niets in je midspeaker, want quadrafonie betekent links en rechts voor en links en rechts achter en niets uit het midden. In 1994 werd een geremasterde cd (stereo) uitgebracht en in datzelfde jaar ook een ‘24 karaats gouden cd’, terwijl toen ook een nieuw geremasterde vinylversie verscheen. Als onderdeel van de Why Pink Floyd…? campagne werd in 2011 een remaster uitgebracht.

Zoals gemeld was Atom Heart Mother het eerste Britse nummer één-album van Pink Floyd. Het album deed het ook goed in onder meer Nederland (5), Frankrijk (4), Duitsland (8), Noorwegen (13) en Italië (22). In de VS was nummer 55 de hoogste notering op de Billboard Album Charts.