Vandaag exact 50 jaar geleden, op 29 juni 1968, werd het album A Saucerful Of Secrets van Pink Floyd uitgebracht op het EMI Columbia-label in het Verenigd Koninkrijk en een kleine maand later, op 27 juli 1968, op Tower Records in de Verenigde Staten. Het was de tweede langspeelplaat van de Engelse band en de opvolger van debuutalbum The Piper At The Gates Of Dawn uit 1967. Het was het laatste album met zanger/gitarist Syd Barrett en het eerste met zijn opvolger David Gilmour.

Voor de opnames van de plaat trokken de muzikanten tussen 7 augustus 1967 en 3 mei 1968 naar de EMI Studios (oftewel Abbey Road) en later naar de De Lane Lea Studios, beide in Londen. Tijdens de tournee ter promotie van het debuutalbum ging Syd Barrett zich steeds vreemder gedragen, als gevolg van overmatig drugsgebruik. Omdat hij soms gewoon niet kwam opdagen en als hij er wel bij was, zich dan onhandelbaar en onvoorspelbaar gedroeg, werd gitarist David Gilmour gevraagd om Syd als het nodig was te vervangen, wat er al snel op neer kwam dat hij vast lid van de band werd. Tussen 12 en 20 januari 1968 was Pink Floyd een vijfmans formatie, tijdens een handjevol optredens. Voor de productie werd, evenals bij het debuutalbum, een beroep gedaan op Norman ‘Hurricane’ Smith, die ook al met the Beatles werkte en in de jaren ’70 enkele singlehits had onder de naam Hurricane Smith.

De eerste opgenomen songs op 7 en 8 augustus 1967 waren het door Roger Waters geschreven Set The Controls For The Heart Of The Sun en een niet uitgebrachte Syd Barrett compositie, Scream Thy Last Scream. Beide songs werden gearrangeerd om als single uit te brengen, maar dit ging niet door omdat EMI hierover zijn veto uitsprak. Daarna namen ze Vegetable Man op in de De Lane Lea Studios tussen 9 en 11 oktober. Op 19 oktober werd Jugband Blues opgenomen, waarvoor producer Smith, op verzoek van Syd Barrett, een band van het Leger Des Heils boekte. Tijdens deze sessies overdubde Syd Barrett een slide-gitaar gedeelte in de song Remember A Day, wat een outtake uit de The Piper At The Gates of Dawn sessies. De band nam even pauze van de albumopnamesessies om de derde single Apples And Oranges op te nemen. Een paar dagen later werd de B-kant, Paint Box snel opgenomen, voordat de band naar de VS trok voor een tournee. Apples And Oranges werd in november uitgebracht, maar bereikte geen enkele hitparade. Rond kerst 1967 werd Syd Barrett’s oude schoolvriend David Gilmour gevraagd om als tweede sologitarist tot de band toe te treden.

Tot dan toe had Syd Barrett alle songs (mede) geschreven van het debuutalbum en de eerste drie singles. De andere bandleden vatten het plan op om hem als niet-toerend bandlid aan te houden, ongeveer zoals Brian Wilson dat bij The Beach Boys deed. Maar eigenlijk kwam het er op neer dat Barrett en de vier anderen uit elkaar gingen. Vanaf 10 januari 1968 ging Pink Floyd weer verder in de EMI Studios om verder te werken op oudere opnamen, waaraan Syd Barrett niet meedeed. Zoals gemeld was de band korte tijd een vijfmans formatie, waarbij het in de meeste gevallen zo ging: David Gilmour zong en speelde gitaar, terwijl Barrett vooral rondliep op het podium en zo nu en dan een beetje gitaar speelde. Tussen deze optredens studeerden de andere muzikanten een paar door Roger Waters geschreven songs in. Syd deed niet mee en al snel waren de anderen hem helemaal zat. Toen Roger Waters op 26 januari 1968 de anderen ophaalde met zijn auto om naar het optreden van die avond te rijden, werd geopperd “zullen we Syd ook ophalen?”, waarna een van de anderen zei “laten we geen moeite doen!” Uiteindelijk werd eind januari besloten om hem uit de band te zetten. Alleen op Set The Controls For The Heart Of The Sun spelen alle vijf muzikanten mee. Na het vertrek van Syd Barrett hadden de overige vier muzikanten veel moeite om nieuw material te schrijven en op te nemen. In februari 1968 gingen de opnamen moeizaam verder en toen ze in april inventariseerden wat ze hadden opgenomen bleek dat ze het niet overal over eens konden worden. Roger Waters sprak zijn veto uit over twee songs en over andere songs hadden de anderen hun bedenkingen. Toen bleek dat ze onvoldoende geschikt materiaal hadden, ze kwamen zo’n twaalf minuten tekort, gingen ze verschillende stukjes opgenomen materiaal aan elkaar ‘plakken’ en uiteindelijk werd dit het instrumentale titelnummer The Piper At The Gates Of Dawn. Producer Norman Smith vond dit echter niets, volgens hem moesten ze songs van drie minuten schrijven en opnemen, maar de band wilde evolueren en andersoortige muziek maken dan hitsingles.

Het album bevat zeven tracks, vier op kant A en drie op kant B. De eerste plaatkant opent met Let There Be More Light (Roger Waters) (zang Waters, Wright, Gilmour), Remember A Day (geschreven en gezongen door Richard Wright), Set The Controls For The Heart Of The Sun (geschreven en gezongen door Roger Waters) en Corporal Clegg (Waters) (gezongen door Wright, Gilmour, Mason). Kant B: A Saucerful Of Secrets – instrumentaal in vier delen (I. Something Else, II. Syncopated Pandemonium, III. Storm Signal en IV. Celestial Voices) (geschreven door Roger Waters, Richard Wright, Nick Mason en David Gilmour), See-Saw (geschreven en gezongen door Richard Wright) en afsluiter Jugband Blues (geschreven en gezongen door Syd Barrett).

De muzikanten op het album: Roger Waters (basgitaar, percussie, zang), Richard Wright (piano, Farfisa Combo Compact Duo orgel, Hammond M-102 spinet orgel, Mellotron Mark II, vibrafoon, xylofoon, zang, tin whistle op Jugband Blues), David Gilmour (gitaren (behalve op Remember A Day en Jugband Blues), kazoo, zang), Nick Mason (drums (behalve op Remember A Day), percussie, zang op Corporal Clegg, kazoo op Jugband Blues) en Syd Barrett (akoestische en slide gitaar op Remember A Day, gitaar op Set The Controls For The Heart Of The Sun, zang en gitaar op Jugband Blues. Norman Smith (drums en backing vocals op Remember A Day, gitaar op Set The Controls For The Heart Of The Sun en ‘stem’ op Corporal Clegg).

Het hoesontwerp is van het beroemde ontwerperscollectief Hipgnosis. De bandnaam staat zowel op de voorkant als op de achterkant als één woord vermeld, dus als Pinkfloyd. Het was de tweede keer dat EMI een band toestemming gaf om een externe ontwerper aan te trekken, de eerste keer betrof het The Beatles. De recensies waren vrij lovend en met name in het VK en Frankrijk was het album een verkoopsucces. Het album A Saucerful Of Secrets werd zowel in mono als in stereo uitgebracht op vinyl en 8-Track cassette; ‘gewone’ muziekcassettes waren er nog niet, pas in 1972 kon je het album op cassette aanschaffen. De eerste cd versie (in stereo) werd in 1987 uitgebracht, eerst in Japan en daarna in Europa en de VS. In 1994 kwam er een geremasterde cd uit. In de loop der jaren kwam het album regelmatig opnieuw op de markt, zowel op vinyl (mono en stereo) als op cd. In het Verenigd Koninkrijk werd het album bekroond met een zilveren plaat, voor de verkoop van ruim 60.000 exemplaren; op de Britse albumlijst werd nummer negen bereikt, in Frankrijk was dat nummer tien. Na de soundtrack van de film More uit 1969 kwam in datzelfde jaar het dubbelalbum Ummagumma uit, waarop zowel live-opnamen als solo-opnamen van de bandleden staan.

Pink Floyd-drummer Nick Mason komt op donderdag 6 september naar Koninklijk Theater Carré in Amsterdam, met zijn nieuwe project Saucerful Of Secrets. Tijdens deze show speelt hij werk uit de vroege jaren van zijn legendarische voormalige band, onder meer van het debuut The Piper At The Gates Of Dawn. Naast de drummer zelf bestaat de vijfkoppige band uit Gary Kemp (bekend van Spandau Ballet), Guy Pratt (de bassist die eerder al met Pink Floyd werkte), Lee Harris en Dom Beken. De kaartverkoop voor het concert van Nick Mason’s Saucerful Of Secrets in Carré loopt.