In de maand september 1967 (de exacte datum is niet bekend) werd het gelijknamige debuutalbum van de Britse rhythm & bluesgroep Procol Harum uitgebracht op het eveneens Britse Regal Zonophone Records-label, in de VS op het Deram-label en in ons land op het Stateside-label.

Op het album staat wel de grote hit Conquistador (die overigens pas in een live-versie in 1972 op single werd uitgebracht en toen een hit werd), maar vreemd genoeg ontbreekt op de originele versie de wereldhit (en bekendste Procol Harum-song) A Whiter Shade Of Pale, die in mei 1967 op single werd uitgebracht en zes weken lang op de eerste plaats van de Britse hitparade stond. Ook opvolger Homburg (die op 22 september 1967 op single uitkwam) staat niet op het album. Halverwege de jaren zestig was het overigens gebruikelijk dat singles niet aan de albums werden toegevoegd (The Beatles had vrijwel nooit A- en B-kanten van singles op de albums staan). A Whiter Shade Of Pale werd opgenomen toen de bandnaam nog The Paramounts was; hierop zijn gitarist Ray Royer en drummer Bill Eyden nog te horen. Na de naamswijziging waren zij inmiddels vervangen door respectievelijk Robin Trower en B.J. Wilson.

De band Procol Harum ontstond in april 1967 uit de band The Paramounts, die sinds 1964 actief was en eind 1966 was gestopt. De bandnaam werd bedacht door manager Guy Stevens; het was de naam van de kat van een vriend van hem, althans zo meende hij de naam gehoord te hebben. Later koppelde Stevens een bepaalde betekenis aan de naam: volgens hem betekende het Latijnse Procul Harun zoiets als ‘ver voorbij deze dingen’. Ook wordt weleens gedacht dat die kat Procollarum heette, naar de grootste zee op de maan, Oceanus Procellarum. In de loop der jaren werd de bandnaam regelmatig foutief gespeld, vooral als Procul Harum.

De eerste bezetting van Procol Harum, die ook op het debuutalbum speelde, bestond uit de volgende muzikanten: Gary Brooker (zang, piano), Robin Trower (gitaar), Matthew Fisher (orgel), Dave Knights (basgitaar) en B.J. Wilson (drums). Hoewel hij niet meespeelde of zong moet toch ook tekstschrijver Keith Reid vermeld worden. De opnames werden in de maand juni 1967 gemaakt in de Olympic Studios in Londen, onder productionele leiding van Denny Cordell, die dat ook deed bij andere grootheden als The Moody Blues, The Move en Joe Cocker. Cordell werd geassisteerd door Simon Platz (executive producer) en de opnametechnici Eddy Offord, Frank Owen, Gerald Chevin, Keith Grant en Laurence Burridge.

Het album
Alle songs werden geschreven door Gary Brooker (muziek) en Keith Reid (teksten), behalve waar anders vermeld. Kant A opent met Conquistador, gevolgd door She Wandered Through The Garden Fence (met een ‘normaal’ einde), Something Following Me, Mabel en Cerdes (Outside The Gates Of). Kant B: A Christmas Camel, Kaleidoscope, Salad Days (Are Here Again), Good Captain Clack en afsluiter Repent Walpurgis (Matthew Fisher).

De Amerikaanse versie opent op kant A met A Whiter Shade Of Pale (Gary Brooker, Matthew Fisher, Keith Reid; de naam van Fisher is na een jarenlange juridische strijd toegevoegd als mede-componist, al krijgt hij er geen geld voor). Verder She Wandered Through The Garden Fence (op de Amerikaanse versie eindigt deze met een fade-out), Something Following Me, Mabel en Cerdes (Outside The Gates Of). Kant B: Conquistador, Kaleidoscope, Salad Days (Are Here Again), Good Captain Clack en afsluiter Repent Walpurgis (Matthew Fisher). De Duitse versie is gelijk aan de Amerikaanse, alleen begint deze met Homburg en ontbreekt A Whiter Shade Of Pale. Alle drie versies duren rond de 35 minuten.

Het album werd in multitrack opgenomen, maar gemixt en gemasterd in mono. De Amerikaanse editie heeft wel een ‘stereo’ versie, al is dat nep-stereo, want men heeft het ene geluidskanaal enkele milliseconden verlaat, zodat er een ruimtelijker geluidsbeeld ontstaat. Ook op latere versies werd alleen een monoversie uitgebracht, omdat de originele mastertapes verdwenen bleken, waarschijnlijk omdat ze gewist en opnieuw gebruikt zijn. Helaas hebben we niet kunnen achterhalen hoe het album het deed in de diverse albumlijsten en hetzelfde geldt voor de verkoopcijfers. Wel staat het album genoemd in de lijst van ’50 Albums That Built Prog Rock’ van onze Britse naamgenoot en in de lijst ‘The 40 Essential Albums of 1967’ van het Amerikaanse blad Rolling Stone.

De originele versies werden alleen op vinyl uitgebracht, in 1973 werd een 8-track cassette uitgebracht in Amerika en in 1986 kwam de eerste cd-versie uit in Duitsland, op Cube Records. In 1988 was er ook een muziekcassetteversie, onder de titel A Whiter Shade Of Pale, welke titel vaker werd gebruikt voor de Amerikaanse versie. In de loop der jaren kwamen er verschillende remasters op cd uit, steeds op verschillende labels. In 2005 kwam er een uitgebreide versie van het album uit, op twee cd’s op Esoteric Records. Music On Vinyl bracht het album eerder dit jaar op 180 grams vinyl uit.

Procol Harum bestaat anno 2017 nog steeds en treedt ook nog altijd op. De bezetting is in de loop der jaren regelmatig veranderd, maar één man was er altijd bij: Gary Brooker. Eerder deze maand was Procol Harum te zien in Heerlen en Zoetermeer en op 24 september is Metropool in Hengelo (OV) aan de beurt (allang uitverkocht!). In april van dit jaar werd het nieuwste album, Novum getiteld, uitgebracht. Deze werd door pers en publiek positief beoordeeld.