Vijftig jaar geleden verscheen een lp van The Beatles die vaak wordt gezien als het eerste volwassen album van de band: Rubber Soul. De eerste tekenen van die ‘volwassenheid’ waren al op Help! te horen, maar die voorganger was voor de helft de soundtrack voor de gelijknamige film, en Rubber Soul was echt een samenhangend studioalbum.

Op Rubber Soul maakte The Beatles zowel tekstueel als muzikaal een ontwikkeling door. John Lennon noemde Help! zijn eerste serieuze songtekst, en die lijn zette hij door op Rubber Soul. Zo ging In My Life in eerste instantie over de plaats waar hij is opgegroeid: Liverpool. In zijn eerste geschreven versie van het nummer noemde hij ook specifieke plaatsen uit de stad, maar later heeft hij de tekst bewerkt en die plaatsnamen eruit gelaten. Paul McCartney beweerde overigens later dat hij ook een grote bijdrage aan het nummer had geleverd.

Nowhere Man ontstond in Lennons toenmalige woning in Weybridge, waar hij zich vaak verveelde. Het gevoel dat zijn leven nergens naartoe leidde inspireerde hem tot de tekst van het nummer. In The Word beschrijft Lennon voor het eerst de liefde niet vanuit het oogpunt van een relatie of verliefdheid, maar meer algemeen. Eigenlijk is het nummer een voorloper van All You Need Is Love en Imagine. Het sterk door Bob Dylan beïnvloede Norwegian Wood (This Bird Has Flown) ging over een buitenechtelijke relatie. Maar omdat hij niet wilde dat zijn toenmalige vrouw Cynthia Powell daar achter zou komen probeerde hij het slechts tussen de regels door te laten lijken alsof het over een affaire ging.

Op het nummer is voor het eerst een sitar te horen. Bespeeld door George Harrison, die tijdens de filmopnames van Help! kennismaakte met het Indiase instrument. Rubber Soul was ook voor hem een belangrijk album, en hij beschouwde het samen met Revolver als het hoogtepunt van The Beatles. Hij ontwikkelde zich steeds meer als songwriter. Met Think For Yourself en If I Needed Someone leverde hij twee sterke albumtracks af. Over If I Needed Someone gaf Harrison later toe dat het muzikaal geïnspireerd was door de nummers The Bells Of Rhymney en She Don’t Care About Time van The Byrds. Grappig detail is dat The Byrds juist weer door Harrisons gitaarspel op een 12-snarige Rickenbacker was geïnspireerd.

Ook Paul McCartney bleef natuurlijk niet achter op het album. In die periode was er nog echt sprake van een samenwerking tussen Lennon en McCartney. Voor de openingssong Drive My Car had Paul eerst ‘You can buy me diamond rings’ als werktitel. Hij liep echter vast en kwam niet verder met de tekst. Toen hij het aan Lennon voorlegde, kwamen ze er nog steeds niet uit. Het nummer werd bijna weggedaan. Totdat beide heren een theepauze namen en toen bedachten dat de tekst vervangen zou kunnen worden door Drive My Car.

Zoals vaker in deze periode was McCartney’s toenmalige relatie met actrice Jane Asher een grote invloed op zijn teksten. De single We Can Work It Out ging al over een echtelijke ruzie, en ook You Won’t See Me, I’m Looking Through You en Wait gingen over dat onderwerp.

De inspiratie voor Michelle kwam toen McCartney op een feestje een studente een Franstalig nummer hoorde zingen. Hij kon zelf geen woord Frans, maar vroeg een bevriende Franse lerares Jan Vaughan om een typische Franse naam en woorden die daarop goed rijmden. Zij kwam met de naam Michelle. Toen McCartney het aan Lennon voorspeelde vond hij dat er nog iets aan ontbrak. Hij stelde toen het bruggetje voor met de ‘I love you’ tekst. Geïnspireerd door Nina Simone’s versie van I Put A Spell On You. Michelle verscheen als single samen met Lennons Girl, waarop The Beatles in het midden een (voor toen) gewaagd grapje uithaalde door in een koortje ‘tit-tit-tit’ te zingen.

Met What Goes On kreeg Ringo ook een lied te zingen op het album. Het countryachtige nummer is de enige Beatles-song waarop naast Lennon en McCartney ook Ringo’s naam in de credits stonden.

Aan het laatste nummer Run For Your Life had Lennon later een hekel. Het is nogal een wrange tekst waarin hij zingt dat hij zijn vriendin liever dood ziet dan dat ze er met een andere man vandoor zou gaan. Het staat haaks op Norwegian Wood over een buitenechtelijke affaire.

Zoals vaker met Beatles-albums was de tracklist op de Amerikaanse uitgave anders dan in Europa. De nummers Drive My Car, Nowhere Man, What Goes On en If I Needed Someone werden weggelaten. Die zouden in 1966 later verschijnen op het Amerikaanse album Yesterday And Today. Op de Amerikaanse Rubber Soul werden ze vervangen voor I’ve Just Seen A Face en It’s Only Love. Hierdoor klinkt de Amerikaanse editie meer als een folkrockalbum en is het ook niet vreemd dat het album veel invloed heeft gehad voor artiesten als Neil Young.

Met Rubber Soul bewees The Beatles niet zomaar een verzameling popliedjes te hebben gemaakt. Dat inspireerde ook Brian Wilson van The Beach Boys om van lp’s meer een conceptalbum te maken i.p.v. een verzamelalbum met hitsingles. Het leidde bij The Beach Boys tot het album Pet Sounds, dat voor The Beatles weer een grote invloed had bij het maken van Sgt Pepper’s Lonely Hearts Club Band. Hierdoor was Rubber Soul niet alleen een keerpunt op artistiek vlak voor The Beatles, maar ook van grote invloed op het verdere verloop van de ontwikkeling van popmuziek in de tweede helft van de jaren ‘60.