Tarkus, een van de bekendste albums van Emerson, Lake & Palmer, verscheen precies 45 jaar geleden! De meeste lezers zullen het vast met ons eens zijn dat het epische titelstuk van maar liefst twintig minuten het absolute hoogtepunt van die lp is. Er zijn meer rockbands die indruk maakten met composities van die lengte (of nog langer). Hieronder de tien mooiste voorbeelden. En ja, voor het grootste deel zijn de nummers natuurlijk afkomstig uit de progrockhoek!

10. The Allman Brothers Band – Mountain Jam

Met Mountain Jam leverde The Allman Brothers Band niet zomaar een nummer van twintig minuten af, maar een monsterjam van 33 minuten – in die tijd (1972) ongeveer de lengte van een heel album! En het rare is dat het geheel nergens verveelt. Mountain Jam werd opgenomen in het legendarische Fillmore East en is uitgespreid over twee kanten van de dubbel-lp Eat A Peach. Voor wie dit al wat veel van het goede vindt: er bestaat ook een versie van maar liefst 44 minuten!

9. Focus – Eruption

Met een totale lengte van 23 minuten is Eruption, afkomstig van het album Focus II (Moving Waves), het langste stuk dat de Nederlandse progressieve rockers ooit hebben geschreven. Het voornamelijk door Thijs van Leer gecomponeerde epos is gebaseerd op het verhaal van Orpheus en Euridice. De verschillende bandleden krijgen gaandeweg genoeg ruimte om hun instrumentale virtuositeit te laten horen. Zo zit in Endless Road een drumsolo van Pierre van der Linden en mag Jan Akkerman zich uitleven in het door hemzelf geschreven The Bridge.

8. The Grateful Dead – Dark Star

Steve Miller, die net als The Grateful Dead in 1967 op het Monterey Pop Festival stond, was in die tijd geen groot liefhebber van de band. Zo vertelde hij Lust For Life magazine: “In die periode waren ze constant stoned en stonden ze dertig minuten lang hun instrumenten te stemmen op het podium. Dat was best cool als je zelf ook stoned was, maar het was ongelooflijk saai als je geen drugs gebruikte. Dan dacht je: ‘wanneer kappen ze hier nou mee!’” De track Dark Star is in de beroemdste uitvoering op liveklassieker Live/Dead (1969) de nachtmerrie van elke muziekliefhebber die niet van lange jams houdt. Op die lp wordt de oorspronkelijk slechts twee minuten lange track namelijk uitgerekt tot drieëntwintig minuten! Voor veel fans is Dark Star echter een van de hoogtepunten van ‘The Dead’, waarin elk bandlid laat horen wat hij in huis heeft.

7. Rare Earth – Get Ready

Het bekendste nummer van de Amerikaanse rockgroep Rare Earth, die opmerkelijk genoeg bij het doorgaans met soulmuziek geassocieerde label Motown werd ondergebracht. Natuurlijk werd Get Ready niet in de complete versie een grote hit; de single-edit bleef netjes onder de drie minuten. In de – veel betere – uitvoering op het gelijknamige album doet de band daar nog eens achttien minuten bovenop. Overigens is Get Ready een cover van een hitje van een andere Motown-act: The Temptations.

6. Yes – The Gates Of Delirium

Met het titelstuk van Close To The Edge (1972) tikte Yes bíjna de twintig minuten aan en maar liefst drie van de vier nummers op dubbelaar Tales From Topographic Oceans (1973) zaten daar zelfs boven. Ze werden allemaal echter overtroffen door The Gates Of Delirium, dat de hele eerste kant van het album Relayer (1974) opvult. Deze keer werd de band geïnspireerd door het boek War And Peace van Leo Tolstoy. Het nummer is een muzikale weergave van het verhaal, inclusief een lang en heftig instrumentaal stuk (Battle) gevolgd door een rustig slot dat als gebed voor vrede dient (Soon). Dat laatste gedeelte verscheen bovendien als single.

5. Emerson, Lake & Palmer – Tarkus

Dit twintig minuten durende epos is werkelijk verbijsterend. Helemaal als je weet dat het hele stuk in slechts zes dagen werd opgenomen. De titeltrack van de tweede Emerson, Lake & Palmer-studioplaat Tarkus uit 1971 (met een kruising tussen een gordeldier en een tank op de fameuze hoes) bestaat uit zeven delen en neemt dan ook een hele plaatkant in beslag. Vanaf het eerste gedeelte Eruption, met groots spel van Emerson en Palmer, tot en met de climax van Aquatarkus is dit conceptstuk twintig minuten lang ELP op zijn best. In 1973 bracht het trio Karn Evil 9 uit, een ongeveer even briljant werkstuk dat in totaal zelfs bijna een half uur duurt!

4. Jethro Tull – Thick As A Brick (Part One)

In de ogen van critici was Jethro Tulls voorgaande lp Aqualung (1971) een conceptplaat, maar daar was frontman Ian Anderson het toch niet mee eens. Dus maakte de zanger/fluitist een parodie op conceptalbums. Het resultaat was het in de beroemde krantenhoes verpakte Thick As A Brick (1972), dat zogenaamd een muzikale bewerking was van een gedicht van de achtjarige Gerald Bostock – een fictief personage. Je kunt de plaat als één lang nummer zien, maar volgens ons is de eerste helft net wat beter. Overigens kwam Jethro Tull een jaar later met het onderschatte A Passion Play, dat ook bestond uit twee tracks van elk meer dan twintig minuten.

3. Genesis – Supper’s Ready

Het meer dan twintig minuten durende epos Supper’s Ready beslaat bijna de volledige tweede plaatkant van het Genesis-album Foxtrot (1972). Het zevendelige stuk bevat alle ingrediënten die Genesis in het Peter Gabriel-tijdperk zo briljant maakten: een onnavolgbare opbouw, schitterende melodieën en virtuoos spel. Veel fans beschouwen Supper’s Ready als het absolute hoogtepunt uit de geschiedenis van de band. Voormalig Genesis-gitarist Steve Hackett nam in 2012 een heel aardige nieuwe versie op voor zijn album Genesis Revisited II.

2. Rush – 2112

Werd op het derde Rush-album Caress Of Steel al een hele plaatkant gereserveerd voor het bijna twintig minuten durende The Fountain Of Lamneth, op het meesterwerk 2112 (1976) gingen de drie virtuoze Canadezen daar nog eens overheen met het epische, sciencefictionachtige titelstuk, waarvoor drummer en tekstschrijver Neil Peart zich liet inspireren door het werk van dichteres Ayn Rand. Mede dankzij het sublieme samenspel geldt de zevendelige 2112-suite voor veel fans als het beste wat de band ooit op plaat heeft gezet.

1. Pink Floyd – Echoes

Sommigen zien Echoes als het beste dat Pink Floyd ooit heeft voortgebracht, anderen als een blauwdruk voor het geluid dat met The Dark Side Of The Moon uiteindelijk tot bloei zou komen. Hoe dan ook: het is duidelijk dat dit ruim 23 minuten durende epos een mijlpaal in de geschiedenis van de band vormt. David Gilmours gitaarspel staat in grote delen van de track centraal en ook het geluid dat lijkt op een meeuw (ongeveer halverwege het nummer) stamt uit zijn instrument nadat hij die per ongeluk verkeerd op zijn wah-pedaal had aangesloten.