Black Sabbath zonder Ozzy Osbourne? Toen de zanger vandaag precies 35 jaar geleden de band gedwongen moest verlaten, hadden veel mensen waarschijnlijk niet gedacht dat het mogelijk was. Toch werd met Ronnie James Dio een waardige opvolger gevonden en was Heaven And Hell het beste album van de groep sinds jaren. En zo zijn er meer verhalen in de classic rock. Wij kijken terug op een aantal bands die cruciale leden verloren, maar desondanks overleefden.

10. Supertramp

Roger Hodgson gaf later aan dat hij zich al ten tijde van het commerciële hoogtepunt Breakfast In America (1979) vervreemd voelde van zijn collega’s. De definitieve breuk volgde echter pas vier jaar later, na het album met de veelzeggende titel Famous Last Words… Hoewel toetsenist Rick Davies eveneens veel klassiekers van de band schreef en zong, zien velen Hodgson toch als dé stem van Supertramp. De overgebleven heren noemden later een van hun platen Some Things Never Change, maar het geluid is sinds zijn vertrek nooit meer hetzelfde geweest en een reünie lijkt uitgesloten. Niettemin deed het eerste Hodgson-loze Supertramp-album Brother Where You Bound (1985) het nog heel aardig. [DG]

9. Yes

Yes is zo’n beetje de koning van de bezettingswisselingen: haast bij elke plaat is er wel wat veranderd qua muzikanten. Sommige wijzigingen waren niet zo cruciaal, maar anderen juist weer wel. Het gemis van Bill Bruford kon prima worden opgevangen door Alan White, die inmiddels al sinds 1972 op de drumkruk zit bij Yes. Rick Wakeman vertrok maar liefst vijf keer en ook het afscheid van Trevor Rabin, die tussen 1982 en 1994 een van de belangrijkste muzikale krachten binnen de band, liet een gat achter. De meest recente cruciale wisseling kwam met het (niet geheel vrijwillige) vertrek van Jon Anderson in 2008. Desondanks gaat Yes nog altijd op volle kracht door. [SS]

Yes-Union

8. Deep Purple

Net als Yes heeft ook Deep Purple heel wat muzikanten zien komen en gaan. Inmiddels zijn we met de huidige bezetting zelfs al aan ‘Deep Purple Mark VIII’ toe! Na het vertrek van zanger Rod Evans en bassist Nick Simper ontstond de meest geliefde line-up met Ian Gillan, Roger Glover, Ritchie Blackmore, Jon Lord en Ian Paice (Mark II). Toen in 1973 Gillan en Glover er ook genoeg van kregen, leek het een haast onmogelijke opgave om dit duo te vervangen. Toch bleef Deep Purple populair, dankzij de komst van David Coverdale en Glenn Hughes, voordat de groep tijdelijk ontbonden werd. De ‘Mark II’-bezetting kwam in 1984 weer bij elkaar, maar in de jaren daarna maakten verschillende leden weer plaats voor andere (nieuwe) gezichten. Misschien dat men vanwege het grote aantal (ex-)leden bands als Deep Purple en Yes nog niet in de Rock And Roll Hall Of Fame heeft ingehuldigd. Want wie van hen moet je wel een plek geven en wie niet? [DG]

7. Van Halen

Uitgerekend op het hoogtepunt van hun roem moesten de overgebleven leden van Van Halen een vervanger zien te vinden voor David Lee Roth, die een – in eerste instantie – succesvolle solocarrière startte. Welke andere zanger kon tippen aan de hyperactieve podiumcapriolen van deze lenige blonde rocker? De keuze viel op een totaal andere frontman: Sammy Hagar, die met zijn rauwe stemgeluid eerder indruk maakte bij Montrose en met solohits als I Can’t Drive 55. De band bleef in de jaren tachtig en negentig uiterst succesvol, al moesten sommige Roth-fans niets hebben van ‘Van Hagar’. Een minder succesvolle wisseling was de komst van Extreme-zanger Gary Cherone, die het uiterst matige album Van Halen III (1998) opleverde, maar tot vreugde van veel fans maakt David Lee Roth tegenwoordig weer het podium onveilig bij Van Halen. [DG]

6. Marillion

Waarschijnlijk is er in dit lijstje geen band waar een bezettingswisseling zoveel invloed heeft gehad als bij Marillion. Muzikaal gezien dan. Na het vertrek van frontman Fish vormde Seasons End (1989) nog een logisch vervolg op het voorgaande werk, maar langzaam maar zeker veranderde de stijl en kreeg ook nieuwe zanger Steve Hogarth steeds meer invloed. Binnen een paar jaar was Marillion een band geworden die niks meer met zijn oude zelf te maken had, iets dat de leden ook erkennen door vrij zelden nog songs uit de Fish-periode te spelen. In interviews geven de leden zelfs aan spijt te hebben dat de bandnaam niet veranderd is na de komst van Hogarth. [SS]

5. Pink Floyd

Het duurde lang voordat Pink Floyd over het verlies van Syd Barrett heen was. De zoektocht naar een nieuwe sound bleef jarenlang een hoofdrol spelen in de muziek van de band. Ummagumma bevatte een aantal uiterst experimentele werken van de individuele bandleden en Atom Heart Mother klonk volgens David Gilmour ‘alsof er geen enkel idee achter zat.’ Pas met Meddle kwam het allemaal goed. Het verlies van Roger Waters in de jaren 80 zou artistiek uiteindelijk een veel zwaardere aderlating blijken, al bleef Pink Floyd commercieel gezien ook toen aan de absolute top staan. [SS]

4. Fleetwood Mac

We hoeven onze lezers niet meer te vertellen dat het Fleetwood Mac van Peter Green een totaal andere band was dan de groep die wereldsuccessen oogstte met Rumours. Na het vertrek van Green verdween de blues steeds meer uit de sound, maar tot de komst van Lindsey Buckingham en Stevie Nicks leek Fleetwood Mac nooit meer zo populair te worden als in de jaren daarvoor. Hoewel de band in die tussenperiode nog prima platen maakte (vooral Bare Trees uit 1972 is erg onderschat), kreeg het grote publiek weer interesse dankzij het nieuwe, commerciëlere geluid van hits als Rhiannon. Bijna veertig jaar na die doorbraak (of comeback) is Fleetwood Mac nog razend populair, getuige de enorme media-aandacht voor de onlangs aangekondigde reünie van de Rumours-bezetting. [DG]

3. AC/DC

Na de tragische dood van Bon Scott leek er weinig toekomst voor AC/DC. Daar dacht de band zelf blijkbaar ook zo over, want er werd serieus overwogen om te stoppen. Het was echter niemand minder dan de moeder van Scott die het gezelschap overhaalde toch door te gaan: zij vond het voortbestaan van AC/DC de enige juiste manier om de nagedachtenis aan haar zoon levend te houden. Verschillende zangers werden overwogen en uiteindelijk viel de keuze op Brian Johnson, iemand waarvoor Scott zelf naar verluidt al waardering had uitgesproken toen hij hem zag optreden met de band Geordie. De plaat die volgde bleek het commerciële hoogtepunt van de band: Back In Black. [SS]

2. Genesis

Honderden zangers kwamen er naar verluidt op auditie nadat Peter Gabriel vertrokken was bij Genesis, maar niemand lukte het de felbegeerde plek in te nemen. Ondertussen begon de tijd te dringen, want voor het nieuwe album A Trick Of The Tail waren de opnames al begonnen. Nadat korte tijd het idee ontstond om als instrumentale act verder te gaan, kwam de vervanger voor Gabriel uit de eigen gelederen: Phil Collins werd de nieuwe leadzanger. Hoe graag hij dat wilde, daar zijn de meningen over verdeeld. Collins claimt zelf met veel tegenzin achter de microfoon te hebben plaatsgenomen; andere bandleden zeggen juist dat hij stond te popelen. Vooral bij de concerten was de verandering meteen duidelijk: voortaan stond de muziek centraal en niet de outfits van Gabriel. Muzikaal veranderde er in eerste instantie nog weinig, maar langzaam aan verschoof de band richting een meer commerciële sound en werd daarmee succesvoller dan ooit tevoren. [SS]

1. Black Sabbath

Black Sabbath-fans zullen behoorlijk teleurgesteld zijn geweest toen de metalband 35 jaar geleden moest doorgaan zonder Ozzy Osbourne. Toch was zijn vertrek achteraf gezien misschien wel noodzakelijk. Voor alle partijen pakte deze verandering namelijk behoorlijk goed uit: Ozzy werd als soloartiest een superster en het overgebleven Black Sabbath maakte met de nieuwe zanger Ronnie James Dio de meest geïnspireerde platen in jaren (Heaven And Hell en Mob Rules). Helaas bleef het niet bij die ene bezettingswisseling, want de band bleef in de jaren tachtig veranderen tot Tony Iommi het enige originele bandlid werd. Echter, zowel Osbourne als Dio keerden meerdere keren terug, waarmee Black Sabbath toch weer onder de aandacht kwam bij metalheads van verschillende generaties. Inmiddels maakt Ozzy weer deel uit van de band. En hoe! Het comebackalbum 13 is beter dan we hadden durven hopen. [DG]