Na bijna vijftig jaar kwam afgelopen weekend helaas een einde aan de wereldtournees van een van de belangrijkste rockbands ooit: Black Sabbath. In Birmingham gaf de bijna-oorspronkelijke bezetting (drummer Bill Ward was er niet bij) het laatste optreden van de The End Tour. Reden voor de fans om een traantje weg te pinken, maar laten we vooral ook terugblikken op de geweldige live-momenten die de heren achterlieten. Wij zetten de vijf meest – om verschillende redenen – legendarische shows op een rij!

L’Olympia, Parijs, 1970

Een vaak op bootlegs verschenen optreden uit de begintijd van Black Sabbath en misschien wel de beste live-beelden die je van de band kunt vinden. Het concert vond plaats in december 1970, toen de eerste twee platen (Black Sabbath en Paranoid) al verschenen waren. Op de setlist staan dus nog alleen songs van die albums, waaronder natuurlijk de klassiekers War Pigs, Iron Man en Paranoid. De vier jonge rockers zijn allemaal in topvorm, maar drummer Bill Ward misschien nog wel het meest van allemaal. De man ramt hier als een beest op zijn drumstel!

California Jam, 1974

We zijn inmiddels vier jaar en drie albums verder. Op klaarlichte dag in april 1974 betreedt Black Sabbath het podium van The Ontario Motor Speedway, waar de eerste editie van het festival California Jam plaatsvindt. Inmiddels kan de band putten uit een groter oeuvre dan tijdens de show in Parijs in 1970 en ‘nieuwe’ favorieten als Killing Yourself To Live en Sabbra Cadabra komen dan ook voorbij in knallende uitvoeringen. Op het programma stonden verder optredens van grote namen als Deep Purple (dat een letterlijk explosief optreden gaf) en Emerson, Lake & Palmer. Menig classic rock-liefhebber zou ongetwijfeld een moord doen om deze drie topbands in hun hoogtijdagen live te kunnen zien!

Hammersmith Odeon, Londen, 1978

Een show die fans van Black Sabbath waarschijnlijk maar al te goed kennen, want opnames hiervan verschenen door de jaren heen op zowel vhs als dvd. Het optreden in Londen was onderdeel van de Never Say Die Tour, waarmee gelijk het tienjarig bestaan van de band werd gevierd. Ozzy en de zijnen speelden niet alleen songs van de eerste zeven lp’s, maar uiteraard ook werk van de later in 1978 verschenen plaat Never Say Die! Critici waren niet heel erg te spreken over dat album, maar het titelnummer verdient zeker een plek tussen het klassieke oudere materiaal op de setlist. Hoewel Ozzy, op deze beelden duidelijk ‘high as a kite’, wel eens beter gezongen heeft, verdient het optreden in Hammersmith Odeon een plek in deze lijst – alleen al omdat de opnames tot het zeldzame officieel uitgebrachte live-materiaal van Black Sabbath uit de seventies behoren.

Live Aid, JFK Stadium, 1985

Een heel kort optreden dat helaas niet legendarisch is vanwege de geweldige kwaliteit die de band in juli 1985 liet horen. De Live Aid-show was bijzonder vanwege het feit dat het voor het eerst in zeven jaar was dat de originele Black Sabbath-bezetting weer samen optrad, nadat de band met eerst Ronnie James Dio en vervolgens Deep Purple’s Ian Gillan had getoerd. De mini-set werd gevuld met de klassiekers Children Of The Grave, Iron Man en – onvermijdelijk – Paranoid, maar die hebben we alle drie wel eens beter gehoord. Vooral Ozzy presteert ondermaats. De band kan zich bij het terugkijken wellicht troosten met de gedachte dat er die dag wel meer mastodonten uit de rock waren die flink tegenvielen, waaronder Led Zeppelin en Bob Dylan.

Birmingham, 2017

Afgelopen weekend was het dan zover: de live-carrière van Black Sabbath kwam na bijna vijftig jaar ten einde. Met een show in ‘hometown’ Birmingham gaf de band het slotakkoord van de afscheidstour The End. Het is natuurlijk eeuwig zonde dat drummer Bill Ward er niet bij was (hij kon het niet eens worden met het contract dat hij enkele jaren geleden onder zijn neus kreeg), maar Ozzy, Tony en Geezer gaven de fans een setlist om van te smullen. In een interview voorafgaand aan het optreden vertelde een emotionele Osbourne aan de BBC: “Een van de dingen waar ik het meest trots op ben, is dat Black Sabbath geen band was die gecreëerd is door een of andere vent. We waren vier jongens met een droom. Die droom kwam uit en overtrof al onze verwachtingen.” Overigens is er nog hoop voor de fans: de band stopt dan wel met de grote tours, maar volgens Iommi is het niet uitgesloten dat Black Sabbath losse optredens doet. Mocht dat zo zijn, kunnen we dit lijstje te zijner tijd ongetwijfeld aanvullen.