Wie denkt dat van Crosby, Stills & Nash alleen het debuut en Déjà Vu het beluisteren waard zijn, heeft het natuurlijk flink mis. De drie rockers maakten allemaal enkele uitstekende soloalbums, richtten interessante nieuwe bands op en ook als duo kwamen Crosby & Nash vaak in de buurt van wat CSN(Y) in de beginjaren presteerden. Dit zijn volgens ons de solo- en duoplaten die je niet mag missen:

10. Stephen Stills – Stephen Stills 2 (1971)

Het tweede soloalbum van Stephen Stills is vergelijkbaar met zijn debuut, maar ook een stuk minder consistent. Toch is een aantal van zijn beste nummers te vinden op deze top 10-lp, waaronder de kleine hits Change Partners en Marianne, het bluesy Know You Got To Run, de akoestische protestsong Word Game (onlangs opnieuw opgenomen door Stills met zijn nieuwe band The Rides) en Bluebird Revisited – een ‘vervolg’ op Buffalo Springfield’s Bluebird. Gastbijdragen van o.a. Eric Clapton, Nils Lofgren, Ringo Starr en The Memphis Horns.

9. CPR (Crosby, Pevar, Raymond) – CPR (1998)

Nadat David Crosby weer in contact kwam met zijn ‘verloren’ zoon James Raymond, besloten zij samen met gitarist Jeff Pevar een nieuwe band op te richten. Het materiaal op de twee prima albums van CPR klonk jazzier en softer dan CSN(Y), en deed soms zelfs een beetje denken aan Steely Dan. Op het debuut stonden enkele uitstekende composities, waaronder Morrison (over Jim Morrison), Rusty And Blue en Somehow She Knew. Werd gevolgd door Just Like Gravity in 2001. Raymond maakt overigens nog steeds deel uit van Crosby’s band en speelt ook toetsen tijdens concerten van CSN.

8. Crosby & Nash – Crosby–Nash (2004)

Zo goed als in de jaren rond Déjà Vu zijn de heren van CSN nooit meer geweest. De latere soloplaten waren vaak nogal wisselvallig en als ze het weer eens met z’n drieën (of vieren, met Young erbij) probeerden, bleef de magie van weleer achterwege – hoewel de comeback-lp CSN uit 1977 dik in orde was. In 2004 verscheen echter een verrassend sterk dubbelalbum van het duo Crosby & Nash, waarvoor vooral Nash enkele van zijn beste nummers in jaren schreef. Met de teksten van onder meer Don’t Dig Here en Live On (The Wall) hadden beide zangers bovendien nog genoeg te zeggen.

7. Crosby & Nash – Wind On The Water (1975)

Niet sinds het CSN-debuut hadden David Crosby en Graham Nash zo veel plezier in het maken van een plaat als tijdens de opnames voor hun tweede duoalbum, zo lieten beide mannen later weten. Dat spelplezier is duidelijk hoorbaar op Wind On The Water, gemaakt met de hulp van onder anderen Jackson Browne, Carole King, James Taylor en Levon Helm. Vooral de songs van Crosby behoren tot zijn beste, waaronder Carry Me, geschreven naar aanleiding van de dood van zijn moeder. De finale To The Last Whale…, met een a cappella gezongen intro, is een waar meesterwerk.

6. Graham Nash – Wild Tales (1973)

Zoals de soloalbums van Neil Young vanaf 1973 (“The Ditch Trilogy”) nogal somber waren, bleek ook de tweede plaat van Nash vrij grauw – een groot contrast met zijn eerdere Songs For Beginners. Toch is Wild Tales, waarop hij begeleid wordt door muzikanten die ook Young hielpen bij zijn monstersucces Harvest, bijna even goed als die voorganger. On The Line had een hit moeten zijn en Another Sleep Song is alleen al interessant vanwege de vocale bijdrage van Nash’s ex Joni Mitchell.

5. Graham Nash & David Crosby – Graham Nash & David Crosby (1972)

Nadat ze allebei in 1971 een succesvol soloalbum hadden uitgebracht, besloten Graham Nash en David Crosby als duo aan de slag te gaan. Het niet al te fantasierijk getitelde debuut kon zich best meten met die twee eerdere soloalbums, mede dankzij de hulp van enkele Grateful Dead-leden. Het songmateriaal was hier ook nog erg evenwichtig en Nash’s Immigration Man werd zelfs een kleine hit in Amerika. Hoewel de lp in 1972 de top vijf haalde, lijkt de plaat tegenwoordig enigszins vergeten. Zeer onterecht dus.

4. Stephen Stills – Stephen Stills (1970)

Neil Young had enkele maanden eerder zijn After The Gold Rush uitgebracht, maar ook het solodebuut van Stills was succesvol én zeer goed. Hoewel de zanger/gitarist vaak de neiging had om ‘over the top’ te gaan met zijn producties, klonk op deze top 3-lp een magnifieke mix van rock, folk, blues en soulinvloeden. De single Love The One You’re With werd Stills’ grootste hit en bijzonder genoeg speelde zowel Eric Clapton als Jimi Hendrix mee op het album, dat overigens ook aan laatstgenoemde was opgedragen.

3. David Crosby – If I Could Only Remember My Name (1971)

Inmiddels heeft Crosby een nieuw, alleraardigst album uit (Croz), maar zijn debuut blijft met grote afstand zijn beste. If I Could Only Remember My Name is vanwege het grote aantal beroemde gastmuzikanten bijna geen soloplaat meer: we horen onder anderen Neil Young, Graham Nash, Joni Mitchell en leden van The Grateful Dead, Jefferson Airplane en Santana. Een vrij zweverige plaat, maar van begin tot eind adembenemend mooi. Het acht minuten durende Cowboy Movie gaat over de onderlinge botsingen tussen de leden van CSNY.

2. Graham Nash – Songs For Beginners (1971)

Nadat Young, Stills en Crosby in 1970 en 1971 allemaal een soloalbum hadden afgeleverd, mocht Graham Nash natuurlijk niet uitblijven. Songs For Beginners laat goed horen hoe sterk de Britse zanger gegroeid was als songwriter sinds zijn jaren bij The Hollies. De catchy single Chicago, met het typische hippierefrein “We can change the world” werd een hit en de nog altijd relevante protestsong Military Madness is tot op de dag van vandaag een CSN-livefavoriet. Op dit album zonder inzakmomenten horen we Neil Young overigens piano spelen. Hij staat op de hoes vermeld onder de naam Joe Yankee.

1. Stephen Stills / Manassas – Manassas (1972)

Terwijl Crosby en Nash doorgingen als duo, richtte Stephen Stills met onder meer Chris Hillman (ex-The Byrds) een nieuwe band op. Met de gelijknamige dubbel-lp maakte Stills zijn beste album buiten CSNY en liet hij horen hoe veelzijdig hij was. Op vier verschillende plaatkanten met elk een eigen titel werkte het zevenkoppige gezelschap (met een gastbijdrage van Bill Wyman) rock, blues, folk, country en bluegrass af. Manassas kwam mede dankzij een kennelijk indrukwekkend concert in Amsterdam op nummer 1 in de Nederlandse albumlijst en sindsdien kwam Stills slechts bij vlagen in de buurt van deze klasse. De favoriete plaat aller tijden van ondergetekende.