Het is vandaag precies 20 jaar geleden dat de buitengewone Frank Zappa heenging. De besnorde kunstenaar werd op handen gedragen vanwege zijn eigenzinnigheid, zijn unieke gevoel voor humor, zijn onvergelijkbare podiumprestaties en zijn talent als gitarist en componist. Dat laatste kwam nergens zo goed tot uiting als in een zijn vele instrumentals in diverse genres. Luister bijvoorbeeld naar deze tien woordloze meesterstukken:

10. The Purple Lagoon

Oorspronkelijk was dit zestien minuten durende meesterstuk bedoeld voor het pas na Zappa’s dood verschenen album Läther (1996). Het label Warner Bros weigerde die plaat uit te brengen en het materiaal werd verspreid over een aantal albums dat tussen 1978 en 1979 verscheen. Zo kwam The Purple Lagoon voor het eerst terecht op de overigens nog steeds briljante livedubbelaar Zappa In New York. Het energieke stuk nam de hele vierde plaatkant in beslag en biedt vooral ruimte aan de blazers, hoewel Zappa ook even losgaat in een als altijd zeer prikkelende gitaarsolo. [DG]

9. G-Spot Tornado

G-Spot Tornado dook voor het eerst op als onderdeel van het volledig instrumentale album Jazz From Hell uit 1986. Net als de meeste andere nummers op die plaat vormt de track daar een nogal aparte luisterervaring vanwege het hoge computer- en synthesizergehalte. Onze voorkeur gaat dan ook uit naar de versie op The Yellow Shark, het laatste album dat Zappa bij leven uitbracht. Deze samenwerking met het kamerorkest Ensemble Modern werd door Zappa een van de meest bevredigende projecten uit zijn carrière genoemd en geeft aan veel nummers, waaronder G-Spot Tornado, compleet nieuw leven. [SS]

8. Alien Orifice

Het in 1985 verschenen album Frank Zappa Meets The Mothers Of Prevention wordt vaak gezien als een van de mindere uit het oeuvre van de besnorde alleskunner. Toch valt ook op die lp meer dan genoeg te beleven, waaronder deze bijzonder complexe, maar ook melodieuze instrumental. Alien Orifice is ook een van de tracks van het album waaraan Steve Vai meewerkte. Die gitaarvirtuoos is ook te zien in onderstaande video, met een vroegere versie van het nummer (opgenomen in 1981). [DG]

7. RDNZL

Al in 1972 dook een vroege versie van RDNZL op (in 1996 uitgebracht op het postume The Lost Episodes) maar de ultieme versie van het nummer werd opgenomen tijdens de zogenaamde Läther-sessies in 1974. Deze sessies werden uiteindelijk opgesplitst in vier verschillende albums, en RDNZL verscheen als REDUNZL op Studio Tan (1978). Het nummer begint en eindigt als perfect voorbeeld van de jazzy Frank Zappa, maar heeft  daartussen een lekker rockend middenstuk. Ook alleraardigst zijn de twee liveopnames op You Can’t Do That On Stage Anymore Vol. 2 en 5. [SS]

6. Apostrophe

De titeltrack van het beroemde album uit 1974 is een jam tussen Zappa, drummer Jim Gordon (bekend van o.a. Derek & The Dominos) en Cream-basvirtuoos Jack Bruce – al beweerde laatstgenoemde later dat hij helemaal geen bas speelde op de plaat. Hoe dan ook, wij zien liever deze bijzondere gelegenheidsformatie voor ons bij het beluisteren van Apostrophe. Deze wervelende jamsessie had wat ons betreft wel een hele plaat mogen opleveren! [DG]

5. Sexual Harassment In The Workplace

Met het album Guitar (1988) deed Zappa wat hij een aantal jaren eerder met Shut Up ‘N Play Yer Guitar ook gedaan had: een instrumentaal album maken waarop gitaarsolo’s centraal stonden. Die gitaarsolo’s werden voor een groot deel gehaald uit eerdere live-optredens van andere nummers. Sexual Harassment In The Workplace is een van de weinige volledig originele nummers op Guitar, en is een van de meest bluesy tracks die Zappa ooit maakte. Erg lekker! [SS]

4. Blessed Relief

Met rock heeft Blessed Relief niet veel te maken, maar de kalme afsluiter van The Grand Wazoo (1972) geldt wel als een van de meest toegankelijke composities uit Zappa’s gehele oeuvre. Die lp wordt vaak gezien als de laatste van een trio fusionalbums met Hot Rats (1969) en Waka/Jawaka (1972). Blessed Relief is een even virtuoos als gevoelig gespeeld jazzstuk en het zoveelste bewijs dat Zappa het verdiend om in één adem genoemd te worden met de grootste componisten van de twintigste eeuw (in welk genre dan ook). [DG]

3. Black Napkins

“Dit is een instrumentaal lied, een tedere, langzame, ontroerende balladachtige song die zijdelings de boodschap heeft dat de complete vrouw ook een kontgat moet hebben”, aldus Frank Zappa over een van zijn populairste instrumentale nummers. Black Napkins verscheen voor het eerst op Zoot Allures (1976), groeide uit tot een livefavoriet en heeft in een ander arrangement de titel Pink Napkins op de gitaarsoloverzameling Shut ’N Play Yer Guitar Some More (1981). [DG]

2. Peaches En Regalia

Op een van de beste fusionplaten van Zappa, Hot Rats uit 1969, staat Peaches En Regalia. Het is een speelse track die het album perfect weet te openen, met zijn prachtige melodieën, indrukwekkende spel en kraakheldere productie. Peaches En Regalia zit enorm weldoordacht in elkaar, maar is desondanks toch een van de meer luchtige, toegankelijke werken uit de jazz-uitstapjes van Zappa. Misschien dat het nummer daarom ook in 1970 op single verscheen. [SS]

1. Watermelon In Easter Hay

Deze relaxte track van Joe’s Garage is eigenlijk gewoon een 9 minuten lange gitaarsolo, maar wel eentje waarop Zappa op de top van zijn kunnen is en een indrukwekkend, afwisselend en technisch hoogstaand spel laat horen. Zappa zelf omschreef het nummer als zijn favoriet op het album en zoon Dweezil Zappa noemde de track zelfs de beste gitaarsolo die zijn vader ooit speelde. Daar kunnen wij het moeilijk mee oneens zijn. De oorspronkelijke titel van het nummer was overigens Playing A Guitar Solo With This Band Is Like Trying To Grow A Watermelon In Easter Hay, naar aanleiding van een uitspraak die Zappa tijdens het opnemen van Joe’s Garage deed. [SS]