Sinds 1996 wordt jaarlijks op 21 november Wereld Televisiedag georganiseerd, waarbij wordt stilgestaan bij de invloed van televisie. Een groot aantal rockers gebruikte de kijkbuis als onderwerp van hun teksten en daarbij lieten ze zich er niet zelden nogal negatief over uit. In deze lijst onze tien favoriete classic rocksongs rond dit thema:

10. Peter Gabriel – The Barry Williams Show

Met The Barry Williams Show maakte Peter Gabriel op zijn album Up (2002) een statement tegen talkshows als die van Jerry Springer. De videoclip van het nummer mocht in Groot-Brittannië pas na 9 uur ’s avonds worden vertoond omdat de eindscene met bloedbad te heftig werd bevonden. Overigens bestaat er echt een Barry Williams, die als acteur vooral bekend werd in de jaren 70-hitserie The Brady Bunch. Deze Barry Williams komt ook kort in de clip voor, maar Gabriel wist naar eigen zeggen niet van zijn bestaan af toen hij het nummer schreef, en wilde gewoon een algemeen klinkende naam. [SS]

9. Bruce Springsteen – 57 Channels (And Nothin’ On)

Zoals de titel van deze minimale, meer gesproken dan gezongen single van het album Human Touch (1992) al aangeeft, uit The Boss hier kritiek op het enorme aanbod van televisiezenders waarop eigenlijk niets te zien is: “We switched ‘round and ‘round ‘til half past dawn/There was fifty seven channels and nothin’ on”. Aan het eind van het lied schiet de protagonist zijn televisie aan diggelen. [DG]

8. Don Henley – Dirty Laundry

Geen grote hit in Nederland, maar deze intrigerende single van Don Henleys solodebuut I Can’t Stand Still (1982) belandde wel in de Amerikaanse top drie. In Dirty Laundry uit de zanger flinke kritiek op de sensatiebeluste televisiejournalisten, waarbij Henley zich verplaatst in een presentator die eigenlijk helemaal geen talent heeft voor zijn vak: “Well, I coulda been an actor, but I wound up here/I just have to look good, I don’t have to be clear”. Henley ergerde zich duidelijk kapot aan de journalisten die als aasgieren duiken op nieuws over overleden beroemdheden: “It’s interesting when people die, give us dirty laundry”. [DG]

7. Jefferson Airplane – Plastic Fantastic Lover

De afsluiter van het tweede album Surrealistic Pillow van Jefferson Airplane is een van de beste songs die gitarist Marty Balin schreef en zong bij de band. De zoals vaker wat vage tekst gaat volgens de liner notes bij de cd-remaster over televisieverslaving: “The electrical dust is starting to rust, her trapezoid thermometer taste/All the red tape is mechanical rape of the TV program waste.” Zoals in meerdere tracks van Surrealistic Pillow speelt hippie-icoon Jerry Garcia mee op gitaar. Een uitstekende versie staat op Bless Its Pointed Little Head (1969), een van de beste livealbums ooit gemaakt. [DG]

6. David Bowie – TVC 15

Stel: je bent Iggy Pop in de jaren 70. Dan gebruik je de nodige hallucinatieopwekkende middelen. Stel: je krijgt vervolgens een ernstige ‘bad trip’ waardoor je denkt dat de televisie je vriendin wil opeten. Schrikbarend. En stel: David Bowie vindt dit zo’n fascinerend verhaal dat hij er een nummer aan ophangt. Dan krijg je TVC 15, een track van het album Station To Station waarop Bowie het verhaal vertelt van een holografische televisie waar een vrouw inkruipt. Bowie zelf was trouwens ook flink aan de snuif in deze periode, dus al te veel details over het ontstaan van TVC 15 weet hij ook niet meer. [SS]

5. Black Sabbath – TV Crimes

Het hardste album van Black Sabbath blijft Dehumanizer uit 1992 (weer met Ronnie James Dio als zanger). De single TV Crimes van die plaat deed het redelijk goed in Engeland, ondanks een videoclip die werkelijk niets met de felle tekst van het nummer te maken heeft. In TV Crimes haalt de band namelijk uit naar televisie-evangelisten die geld aftroggelen van het publiek: “Jack is nimble, Jack is quick/Pick your pocket, turn a trick/Slow and steady, he’s got time/To commit another TV crime”. [AM]

4. Frank Zappa – I’m The Slime

Frank Zappa had ook niet veel op met het effect dat televisie op de mensheid had: ‘I am the tool of the Government and industry too, for I am destined to rule and regulate you. I may be vile and pernicious, but you can’t look away. I make you think I’m delicious, with the stuff that I say.’ Het moge duidelijk zijn: televisie maakt dom en volgzaam en daar moeten we niet blij mee zijn. Het geheel is overigens verpakt in een voor Zappa opmerkelijk meezingbaar deuntje. [SS]

3. Roger Waters – Amused To Death

Het hele album Amused To Death was een aanklacht van Roger Waters tegen de moderne Westerse maatschappij, gezien door de ogen van een televisiekijkende aap. Hij zapt langs tv-predikanten (What God Wants), oorlogen die becommentarieerd worden alsof het sportwedstrijden zijn (Perfect Sense) en komt uiteindelijk in het slotnummer tot de conclusie dat de mens zich geestelijk letterlijk dood heeft geamuseerd. Waters haalde de inspiratie voor dit concept uit het boek Amusing Ourselves To Death, waarin auteur Neil Postman ook stevige kritiek uit op de televisiecultuur. Hoewel Postman dankbaar was voor de aandacht die hij kreeg dankzij het album, voegde hij er ook aan toe: “Het opleidingsniveau dat nodig is om de muziek van Roger Waters te waarderen, is anders en lager dan wat nodig is om bijvoorbeeld een etude van Chopin te waarderen.” [SS]

2. Genesis – Jesus He Knows Me

Niet alleen What God Wants van Roger Waters gaat in tegen tv-predikanten, ook de heren van Genesis waagden zich in 1992 aan dit thema met Jesus He Knows Me. Niet verwonderlijk: meerdere Amerikaanse ‘tv-evangelisten’ lagen destijds onder vuur omdat ze vooral bezig waren met geld aftroggelen van hun kijkers. Het leverde de meest sarcastische songtekst op die Genesis ooit voortbracht, en een al even snedige maar vooral heel erg grappige videoclip met Phil Collins als louche dominee. [SS]

1. Lou Reed – Satellite Of Love

“I watched it for a little while/I love to watch things on TV”, zingt Lou Reed in de aanloop naar het refrein van een van zijn grootste soloklassiekers. Daarmee is de onlangs overleden rocker in tegenstelling tot andere acts in deze lijst niet direct kritisch over televisie. Reed nam Satellite Of Love overigens al op met The Velvet Underground, maar de versie van zijn doorbraakalbum Transformer (1972) is natuurlijk het bekendst. Ook fraai is de onderstaande liveversie van U2, opgenomen tijdens de Zoo TV Tour. Daarbij verschijnt Reed zelf op een groot videoscherm. [DG]