Het selecteren van de tien beste nummers van Frank Zappa (die vandaag 74 geworden zou zijn) is simpelweg niet te doen. Daarvoor is de geniale muzikant veel te productief geweest. Bepalen wat ’s mans beste albums zijn, blijkt een niet veel makkelijkere opgave, want als we zijn postume releases meerekenen blijven er al ruim zestig platen over. Toch deden we een poging. Dit zijn de tien titels die wat ons betreft bij niemand in de Zappa-collectie mogen ontbreken:

10. Sheik Yerbouti (1979)

Een van Zappa’s meest toegankelijke en ook controversiële platen was de eerste die door zijn eigen Zappa Records werd uitgebracht. Hij lag in de jaren daarvoor overhoop met Warner Bros. Records, omdat dat label weigerde het ambitieuze Läther (dat overigens na Zappa’s dood alsnog verscheen) uit te brengen. Op de dubbel-lp Sheik Yerbouti gaat niets te ver voor de artiest. Zo behandelt hij op vrij hilarische wijze thema’s als religie (Jewish Princess), homoseksualiteit (Bobby Brown Goes Down) en steekt hij de draak met disco in Dancin’ Fool. Die laatste is waarschijnlijk ook Zappa’s bekendste nummer in Nederland.
Prijsnummer: City Of Tiny Lites

Zappa1

9. You Are What You Is (1981)

Volgens velen lagen de gloriejaren van Zappa in de jaren zestig en zeventig, maar ook in het decennium daarna bleef hij schitterende platen maken. You Are What You Is, wederom een dubbelalbum, behoort tot zijn meest onderschatte werk. Qua humor en muzikale genialiteit doet vooral de tweede helft niet onder voor Sheik Yerbouti of Joe’s Garage, met als hoogtepunten onder meer het controversiële Dumb All Over (‘And the book says: ‘He made us all to be just like Him’/So if we’re dumb, then God is dumb… and maybe even a little ugly on the side’), Heavenly Bank Account (waarin Zappa afrekent met ‘televangelisten’ als Billy Graham) en de opvallend catchy titelsong.
Prijsnummer: You Are What You Is

Zappa10jpg

8. One Size Fits All (1975)

Het is ongelooflijk hoe constant de kwaliteit van Zappa’s werk in de jaren zeventig bleef. Nadat hij met Over-Nite Sensation, Apostrophe (‘) en Roxy & Elsewhere een steeds groter wordend publiek aantrok, liet hij op One Size Fits All vooral weer horen dat hij een geweldig gitarist was. Luister bijvoorbeeld naar een van zijn beste solo’s in de ‘klassieker’ Inca Roads, maar ook naar het complexe Sofa (verdeeld in No. 1 en No. 2). Dat laatste stuk werd door Zappa’s leerling Steve Vai nog erg mooi uitgevoerd op het tribute-album Zappa’s Universe (1993).
Prijsnummer: Inca Roads

Zappa78jpg

7. Apostrophe (‘) (1974)

Deze lp werd ongeveer tegelijk met Over-Nite Sensation (1973) opgenomen en werd Zappa’s grootste succes tot dan toe, met zelfs een plek in de top tien van de Amerikaanse albumlijst! Net als de voorganger was Apostrophe (‘) dan ook een van ’s mans meest toegankelijke platen, met onder meer de single Don’t Eat The Yellow Snow, waarmee het heerlijk onzinnige verhaal van Nanook, een baby-Eskimo, begint. Elders komen Zappa’s kwaliteiten als gitarist ruim aan bod. Zoals in het titelnummer, een jam met voormalige Clapton-collega’s Jim Gordon (Derek & The Dominos) en de dit jaar overleden Cream-bassist Jack Bruce.
Prijsnummer: Don’t Eat The Yellow Snow

Zappa6

6. Freak Out! (1966)

Het was dankzij producer Tom Wilson (ook bekend van zijn werk met o.a. Bob Dylan) dat The Mothers Of Invention mocht tekenen bij het label Verve. De beste man dacht naar verluidt dat hij een blanke bluesband binnenhaalde, dus men zal nogal vreemd opgekeken hebben toen in juni 1966 de eerste plaat – een van de eerste dubbel-lp’s in de popgeschiedenis – Freak Out! in de winkel verscheen. Tegenwoordig zien we dit totaal vernieuwende werk als een van de belangrijkste debuutalbums aller tijden. Hilarische maffe popsongs als You’re Probably Wondering Why I’m Here worden afgewisseld met maatschappijkritische nummers als Trouble Every Day.
Prijsnummer: Trouble Every Day

Zappa2

5. Joe’s Garage, Acts I, II & III (1979)

Misschien wel Zappa’s meest hilarische werk is de in drie acts verdeelde rockopera (al was het niet zo bedoeld) Joe’s Garage. Deze plaat met het tekstboek erbij beluisteren zorgt gegarandeerd voor de ene lachuitbarsting na de andere, maar wat wil je ook met titels als Why Does It Hurt When I Pee? Deze ‘stupid little story’, zoals Zappa het zelf beschreef, staat bol van de grappen over (anale) seks, terwijl de meester ook behoorlijk losgaat op zijn gitaar. Luister maar naar Keep It Greasey of de hemelse instrumentale track Watermelon In Easter Hay. Joe’s Garage verscheen overigens niet direct als een geheel. In september 1979 bracht Zappa Act I uit, twee maanden later gevolgd door Acts II & III.
Prijsnummer: Watermelon In Easter Hay

Zappa9jpg

4. We’re Only In It For The Money (1968)

Terwijl muziekliefhebbers over de hele wereld rond 1967 vol lof waren voor het revolutionaire nieuwe Beatles-album Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, was Frank Zappa minder onder de indruk. Met de hoes en titel van de lp We’re Only In It For The Money haalde hij op een komische manier uit naar de ‘Fab Four’ en in de teksten richtte hij zijn pijlen verder op de hippiecultuur. Tegen Zappa’s wil werden destijds sommige tekstdelen weggesneden, omdat deze te controversieel zouden kunnen zijn, maar in welke vorm dan ook is We’re Only In It For The Money een van zijn belangrijkste artistieke prestaties.
Prijsnummer: Let’s Make The Water Turn Black

Zappa3

3. Roxy & Elsewhere (1974)

Op de hele You Can’t Do That On Stage Anymore-serie na is Roxy & Elsewhere de ultieme liveplaat van een artiest waarvan talloze concertregistraties verkrijgbaar zijn. Rond 1973-1974 waren Zappa en The Mothers misschien wel op hun hoogtepunt, zoveel maakt deze dubbelaar duidelijk. Songs als Penguin In Bondage, Village Of The Sun en vooral Son Of Orange County zijn magistraal. Wat Roxy & Elsewhere ook bijzonder maakt, is het feit dat veel van het materiaal niet eerder op een plaat stond. Overigens is voor liefhebbers van deze periode van The Mothers het tweede deel van YCDTOSA (The Helsinki Concert) een absolute must!
Prijsnummer: Son Of Orange County

Zappa7

2. Hot Rats (1969)

Nadat The Mothers Of Invention ontbonden werd, bracht Frank Zappa een iets serieuzer album uit. Hot Rats is misschien wel zijn meest geslaagde fusionproject, met tijdloze composities als Peaches En Regalia en het melodieuze Son Of Mr. Green Genes. Meer dan voorheen kon Zappa hier laten horen dat hij een meestergitarist was, terwijl de even excentrieke Captain Beefheart te horen is in het enige ‘gezongen’ nummer van de plaat: Willie The Pimp. Een leuke verwijzing naar de titel Hot Rats is te vinden op de hoes van het tweede deel in Zappa’s ‘fusiontrilogie’: Waka/Jawaka (1972).
Prijsnummer: Son Of Mr. Green Genes

Zappa4

1. Over-Nite Sensation (1973)

Na het wat jazzier duo Waka/Jawaka en The Grand Wazoo wist Zappa een grote publiek te bereiken met een wat meer rockgeoriënteerd album: Over-Nite Sensation. Elk nummer hierop is raak: van de felle kritiek die geuit wordt op Amerikaanse televisieprogramma’s in I’m The Slime (“You will obey me while I lead you and eat the garbage that I feed you”) tot het werkelijk geniaal opgebouwde Montana – volgens ondergetekende ook Zappa’s beste nummer ooit. Over-Nite Sensation verdient de nummer 1-positie ook omdat dit album een perfecte kennismaking met de meester is: toegankelijker dan veel van het voorgaande werk, maar niet minder geniaal. Leuk detail: Tina Turner is een van de achtergrondzangeressen.
Prijsnummer: Montana

Zappa5