Wat is progrock nu eigenlijk? Bij dezen een poging tot een definitie: progressieve rock is geen muzikale stijl, maar eerder een streven naar muzikale innovatie door middel van het mixen van vormen en genres, waarbij nieuwe geluiden en structuren worden geïntroduceerd, samen met nieuwe manieren om deze elementen te verbinden en uit te voeren. Onze progexpert Martien Koolen, wiens leven door het genre beheerst wordt sinds hij in 1972 Close To The Edge van Yes kocht, zet hieronder de 25 essentiële albums uit de proggeschiedenis op een rij.

25. Mike Oldfield – Tubular Bells 

Het debuut van multi-instrumentalist Mike Oldfield, Tubular Bells, verschijnt op 25 mei 1973. Het album is een instrumentaal meesterwerkje en bestaat uit twee delen, die beide meer dan twintig minuten duren. Tubular Bells werd, een jaar na release, een wereldwijd succes en piekte op de eerste plaats in de charts van Engeland, Australië en Canada. John Peel, Englands bekendste radio-dj was een groot bewonderaar van Tubular Bells en hij noemde het album een van de meest indrukwekkende lp’s ooit. Bijna iedereen kent wel de openingstonen van Tubular Bells (o.a. gebruikt voor de film The Exorcist) en voor veel liefhebbers van het album is het vooral jeugdsentiment. Tubular Bells was de eerste langspeler die werd uitgebracht op Virgin Records en het is een van de bestverkochte albums aller tijden met 15 miljoen verkochte exemplaren wereldwijd! Muzikaal gezien is vooral deel 1 interessant, met mooi melodieus gitaarwerk van de nog zeer jonge Oldfield. De laatste vijf minuten van deel 1 zijn waarschijnlijk de bekendste minuten van Tubular Bells. Een opmerkelijk feit is verder wat er op de oorspronkelijke platenhoes staat, namelijk: “This record cannot be played on old tin boxes no matter what they are fitted with. If you are in possession of such equipment please hand it into the nearest police station.”

24. Kansas – Leftoverture

In 1976 verschijnt het vierde en tevens beste studioalbum van de Amerikaanse band Kansas. Vooral door het fantastische anthem Carry On Wayward Son wordt Leftoverture nog steeds beschouwd als hun beste werk ooit. De weergaloze vocalen van Steve Walsh en het sprankelende gitaarspel van Kerry Livgren in nummers zoals The Wall, Miracles Out Of Nowhere, Cheyenne Anthem en het al eerder genoemde Carry On Wayward Son zorgen ervoor dat Leftoverture een fantastische progrockplaat was en anno 2017 ook blijft. Commercieel gezien deed het album het best goed met plaats 5 in de Amerikaanse Billboard 200; de single Carry On Wayward Son piekte op plaats 11 in de Hot 100 charts. Leftoverture is een klassieke Kansas-plaat zoals ze er later helaas geen meer gemaakt hebben.

23. Camel – Mirage

Het tweede studioalbum van de Engelse progressieve rockband Camel, getiteld Mirage, verschijnt op 1 maart 1974. Camel bestond destijds uit: Andy Latimer (gitaar, fluit, zang), Peter Bardens (orgel, piano, zang), Doug Ferguson (basgitaar) en Andy Ward (drums). Mirage bevat een aantal klassieke Camel-songs zoals The White Rider en Lady Fantasy: beide tracks zijn vrij lang en worden vooral gedomineerd door het fabuleuze gitaarspel van Latimer. Lady Fantasy is een heerlijk nummer met veel variatie en vooral prachtige gitaarmelodieën en solo’s; Latimer tovert echt hemelse tonen uit zijn gitaar! Mirage is waarschijnlijk het meest proggy album van Camel en wat mij betreft ook hun beste; hard afspelen en je weet niet wat je hoort. Magisch!

22. Spock’s Beard – Snow

Snow, het zesde studio album van Spock’s Beard en het laatste waarop Neal Morse te horen is, verschijnt op 27 augustus 2002. Snow is een dubbel-conceptalbum en het wordt wel eens vergeleken met Tommy van The Who en The Lamb Lies Down On Broadway van Genesis. Neal Morse (zang en keyboards) is verantwoordelijk voor 80% van het songmateriaal op Snow en je zou het dan ook misschien wel het eerste soloalbum van Morse kunnen noemen. De 26 nummers van Snow hebben allemaal die typische muzikale kenmerken van Spock’s Beard (lees: Neal Morse) die elke fan direct herkent. De hoogtepunten van dit monumentale progrockwerk zijn o.a. Long Time Suffering, Devil’s Got My Throat, Looking For Answers en slotnummer Made Alive Again/Wind At My Back. Op 10 november van dit jaar verscheen het album Snow – Live; de eerste liveregistratie van het album met alle leden van Spock’s Beard, inclusief Neal Morse. Deze live-uitvoering anno 2017, 15 jaar na verschijning, klinkt super en toont aan dat Snow een tijdloos progrockalbum is.

21. Steven Wilson – The Raven That Refused To Sing (And Other Stories)

Op 25 februari 2013 verschijnt het derde soloalbum van Porcupine Tree-frontman Steven Wilson, met de zeer opvallende titel The Raven That Refused To Sing. Het album bevat slechts zes nummers en deze zijn allemaal gebaseerd op een bovennatuurlijk verhaal. Openingsnummer Luminol klokt meer dan 12 minuten en is een zeer gevarieerde progrocksong zoals alleen Wilson die componeren kan. The Holy Drinker is de tweede lange track en The Watchmaker, de derde lange song, is volgens Wilson gewoon een klassiek horrorverhaal. The Raven kreeg van de pers zeer goede kritieken en Wilson werd zelfs als een van de beste moderne rockmuzikanten afgeschilderd. The Raven is een prachtig progrockalbum met zeer dynamische, kleurrijke composities en muzikale hoogtepunten zijn toch wel de drie lange songs die bol staan van diversiteit en muzikale genialiteit. The Raven werd gekozen als album van het jaar 2013 tijdens de Progressive Music Awards en in 2015 stond het album op plaats 2 in de Prog Reports Top 50 prog albums van 1990-2015!

20. Marillion – Misplaced Childhood

Het derde studioalbum van Marillion, Misplaced Childhood, is nog steeds het commercieel meest succesvolle album van de band. De plaat verscheen op 17 juni 1985 en schoot meteen naar de eerste plaats in de Engelse charts. Dit Marillion-album bevat tevens de twee meest succesvolle singles, het kapot gedraaide Kayleigh (plaats 2 in Engeland) en Lavender (plaats 5 in Engeland). Misplaced Childhood is een conceptalbum en gaat vooral over verloren liefdes, succes en verloren kinderjaren; verschillende nummers bevatten zelfs autobiografische elementen van Fish, die alle teksten voor zijn rekening nam. De muziek, gecomponeerd door Kelly, Mosley, Rothery en Trewavas is schitterend, met prachtige melodieën en angstaanjagend mooi gitaarwerk van Steve Rothery. Muzikale hoogtepunten zijn zonder twijfel Bitter Suite, Heart Of Lothian (heerlijk refrein), Blind Curve (het langste nummer) en Childhood’s End. De muziekpers was lovend en Kerrang koos Misplaced Childhood als het zesde beste album van 1985 en Classic Rock koos het als het vierde beste conceptalbum aller tijden. De plaat was ook in Europa een commercieel succes met plaats 3 in Duitsland en plaats 6 in Zwitserland en Nederland.

19. Genesis – The Lamb Lies Down On Broadway

Het zesde studioalbum van Genesis is een dubbel-conceptalbum en werd uitgebracht op 18 november 1974. Het is het laatste Genesis-werkstuk waarop Peter Gabriel te horen is en het verhaal gaat over de spirituele zelfontdekking van Rael, een Puerto Ricaanse jongen die in New York woont. The Lamb is geen gemakkelijke plaat, mede omdat de teneur van het album nogal melancholisch is en het heeft duidelijk een minder frivole atmosfeer in vergelijking met het vorige Genesis-album. De muziek is nogal experimenteel met als absoluut ‘hoogtepunt’ het instrumentale, vreemde The Waiting Room. The Lamb Lies Down On Broadway kent echter ook uiterst toegankelijke, bijna poppy songs zoals Lilywhite Lilith of Counting Out Time. Toetsenist Tony Banks en gitarist Steve Hackett schitteren in prachtige nummers zoals In The Cage, het bekende Carpet Crawlers, The Lamia en The Colony Of Slippermen. The Lamb is een tijdloos klassiek, bijna briljant progrockalbum, maar soms is het misschien ook wel een beetje te langdradig. De muziekpers was over het algemeen goed te spreken over de dubbelplaat, maar Mike Rutherford vond het een verschrikkelijk album om aan mee te werken; hij vond Foxtrot veel beter! Peter Gabriel, verantwoordelijk voor alle teksten, vindt The Lamb Lies Down On Broadway nog steeds het beste Genesis-album en Phil Collins noemt het ook zijn favoriete werk van de band. De dubbelaar is gekozen als derde beste conceptalbum aller tijden en als vijfde progrockalbum in de lezersenquête van het blad Rolling Stone.

18. Yes – Fragile

Op 20 november 1971 verschijnt het vierde studio album van Yes. Fragile is het eerste Yes album met de klassieke (beste) line-up bestaande uit: Anderson, Howe, Squire, Bruford en Wakeman. Voor laatstgenoemde was Fragile het eerste Yes album, Wakeman (ex-Strawbs) was de vervanger van toetsenist Tony Kaye. Fragile bracht Yes op de weg naar belangrijk commercieel succes en muzikaal gezien was het album een duidelijke stap in de definitieve Yes sound richting. Het format van Fragile was nieuw gezien het feit dat er van elk bandlid een solostuk opstond, aangevuld met songs van de hele band. Wakeman vond Fragile een fantastisch album en ook de muziekpers was vrij positief over het vierde studio album van Yes. Volgens velen was Fragile het doorbraakalbum van Yes met bekende nummers zoals Roundabout, Heart Of The Sunrise, South Side Of The Sky en Long Distance Runaround. Roundabout is waarschijnlijk nog steeds het bekendste (maar niet het beste) Yes nummer aller tijden. Anderson en Howe componeerden het nummer tijdens hun tournee in Schotland en vooral het baswerk van Squire en gitaarspel van Howe zijn indrukwekkend en zorgen ervoor dat Roundabout een echte rock epic is geworden. Roundbout werd ook als single uitgebracht en het nummer piekte op plaats 13 in de Amerikaanse charts. Heart Of The Sunrise, gecomponeerd door Anderson, Squire en Bruford, is de beste track van Fragile en deze song bevat alles wat de muziek van Yes zo goed maakt. Als je goed luistert hoor je trouwens een bekende melodie voorbijkomen in Heart Of The Sunrise, namelijk een melodie van King Crimson, van hun debuutalbum In The Court Of The Crimson King….. Fragile is een klassiek Yes album en het was commercieel zeer succesvol met een 4e plek in de Amerikaanse charts, een 7e plek in Engeland en een 8ste plaats in “onze” Nederlandse album charts.

17. Rush – Hemispheres

Het zesde studioalbum van Rush, Hemispheres, verschijnt op 29 oktober 1978. Hemispheres is een conceptalbum en is gebaseerd op het boek Powers Of Mind van George J.W. Goodman (beter bekend als Adam Smith). Het boek van Goodman vergelijkt psychologie met religie en bij Rush (lees Neal Peart) ontaardt dit in de titelsong in een mythisch dispuut van Olympische proporties tussen de god Apollo en de god Dionysus. Het thema zou je ook kunnen beschrijven als de ‘strijd’ tussen de linker- en de rechterhersenhelft en deze tweedeling wordt dan opgevoerd met de eerder genoemde twee klassieke Griekse goden, die de twee gebieden of beter gezegd kenmerken van die twee ‘halfronden’ (hemisferen) personifiëren. Het nummer Hemispheres, dat trouwens meer dan 18 minuten klokt, is een collectie van muzikale stromingen, die lijkt op de originele versies van Cygnus X-1 en Xanadu; beide songs zijn te vinden op het vorige Rush-album A Farewell To Kings. Het nummer Hemispheres is trouwens het laatste echte lange nummer dat op een Rush-album te vinden is. De overige drie tracks zijn dan ook beduidend korter en compacter. Circumstances is een korte stevige rocksong en de tekst is gebaseerd op de jeugd van Peart en zijn verblijf in Londen; de bekendste regel uit dit nummer is het veelzeggende: ‘The more that things change, the more they stay the same’. The Trees, een akoestisch-elektrisch hardrocknummer, gaat over het gevecht voor individuele rechten, een meer dan bekend thema van Rush. Hemispheres sluit af met het magistrale, instrumentale La Villa Strangiato, oftewel “an exercise in self-indulgence”; vrij vertaald: een oefening in genotzucht. Het is een mix van geleende muzikale stukken en concepten, samengesteld tot een complex, kleurrijk geheel. Zo is deel 1 van La Villa (buenos nochers, mein froinds) gebaseerd op Gute Nacht, Freunde van de Duitse componist A. Yondrascheck; verder is tijdens het nummer ook een aantal melodieën van Warner Brothers-cartoons te horen. Lifesons gitaarspel in La Villa is bijna niet van deze planeet en het nummer is tijdens liveshows ook altijd een hoogtepunt in de set. Hemispheres was een heel moeilijk album om te maken, mede door het experimentele gebruik van keyboards en de hoge falsetvocalen van Geddy Lee; de opnames en de mix waren een nachtmerrie voor Peart, Lee en Lifeson. Hemispheres is natuurlijk ook een ambitieus album en waarschijnlijk het meest complexe werk dat Rush ooit gemaakt heeft. Toch behoort Hemispheres tot een van de meest geliefde albums bij de fans; dus ook bij ondergetekende. Commercieel gezien was Hemispheres ook best succesvol, met plaats 14 in Canada en Engeland en plaats 41 in de Verenigde Staten.

16. Pink Floyd – The Wall

Het elfde studioalbum van Pink Floyd heet The Wall en het ambitieuze album verschijnt op 30 november 1979. The Wall is een rockopera die de eenzaamheid en het isolement in onze maatschappij ‘verkent’, gesymboliseerd door een figuurlijke muur. Het idee voor dit album is ontstaan tijdens de In The Flesh-tournee van 1977. Dat was een desastreuze tijd voor Pink Floyd en Waters voelde zich steeds meer geïsoleerd en verlaten en bovendien begon hij ook het Floyd-publiek te haten. Dit alles resulteerde in het bekende incident in Montreal, waar Waters een fan in het gezicht spuugde… Waters wilde daarna eigenlijk dan ook gewoon een muur tussen de band en het publiek. The Wall is het geesteskind van Roger Waters, want het gros van de songs is zelfstandig door hem geschreven. Het verhaal van Pink, de hoofdpersoon, is eigenlijk ook het persoonlijk verhaal van Waters en elke ervaring/gebeurtenis van Pink werd een steen in de muur. The Wall is het meest complexe conceptalbum van Pink Floyd. Wat verder opvalt, is dat de band bijna niet samengespeeld heeft in de studio om The Wall op te nemen en ook is het album nogal ‘gevormd’ door de invloed van producent Bob Ezrin. Het is dan ook niet een typische Pink Floyd-plaat, maar lijkt dichter bij het solowerk van Waters te staan. Gilmour is natuurlijk wel aanwezig en er staan een paar prachtige gitaarsolo’s op The Wall, met als hoogtepunt de solo van Comfortably Numb, die door sommige critici zelfs de beste gitaarsolo ooit genoemd wordt. Comfortably Numb is het muzikale hoogtepunt van The Wall, maar ook Another Brick In The Wall (vooral deel 2), Hey You, Run Like Hell en In The Flesh zijn meer dan uitstekende songs. Maar The Wall is vooral een melancholisch, donker album met veel grimmige muziek en er is ook veel woede in het materiaal te horen. Het album eindigt trouwens met de woorden: ‘isn’t this….where we came in’ en dat zijn tevens de eerste woorden van The Wall, kortom: de cirkel is rond! Deze constructie impliceert dat wanneer de muur is vernietigd het proces van het opbouwen weer opnieuw begint.

Pages: 1 2 3