Het is een zware winter voor rockliefhebbers. De afgelopen maanden namen we immers afscheid van onder anderen Lemmy, David Bowie, Glenn Frey, George Martin en Keith Emerson… allemaal iconen waar media een stroom van in memoriams aan wijdden, waarin terecht nog eens gehamerd werd op de muzikale prestaties en de invloed van deze helden. Ook wijlen Paul Kantner hoort in dat rijtje met grootheden thuis, maar buiten Amerika leek de dood van de Jefferson Airplane-oprichter weinig aandacht te krijgen. Daarom werpen we op de dag dat de gitarist 75 jaar geworden zou zijn een blik op zijn grootste meesterwerk: het album Blows Against The Empire uit 1970.

Hoewel Jefferson Airplane tot de belangrijkste psychedelische acts van de jaren zestig behoorde, lijkt de band in Nederland vooral herinnerd te worden vanwege de hits Somebody To Love en White Rabbit, beide gezongen door Grace Slick. Zij is voor velen dan ook het gezicht van de band, terwijl nummers waarin zij de leadzang verzorgt op de studioalbums toch schaars zijn. Marty Balin en Paul Kantner – die in januari toevallig op dezelfde dag overleed als de originele zangeres van Jefferson Airplane: Signe Anderson – waren als songwriters en vocalisten niet minder belangrijk.

Wat de bandleden na de jaren zestig deden, werd in Nederland ook niet echt opgemerkt. Tenminste, totdat Grace Slick in 1980 een hit had met Seasons en ze in datzelfde decennium succes had met de radiovriendelijke poprock van Starship. Ver daarvoor was Jefferson Airplane echter overgegaan in Jefferson Starship, dat het in Amerika uitstekend deed met singles als Miracles en Jane. Die bandnaam werd voor het eerst gebruikt op de hoes van een soloplaat van Paul Kantner: Blows Against The Empire.

Nou ja, soloplaat… Kantner nodigde een hele groep bevriende muzikanten uit voor de opnames van wat zijn grootste meesterwerk zou worden. Naast Grace Slick, die gewoon op de hele plaat te horen is, en andere leden van Jefferson Airplane (bassist Jack Casady, drummer Joey Covington) haakten mensen van enkele grote sixtiesbands aan: Jerry Garcia, Bill Kreutzmann en Mickey Hart van The Grateful Dead, David Freiberg van Quicksilver Messenger Service en David Crosby en Graham Nash van CSNY. Bij elkaar werden al die muzikanten – in wisselende samenstellingen – ook wel The Planet Earth Rock And Roll Orchestra genoemd. De dame en heren van Jefferson Airplane, The Grateful Dead, Quicksilver Messenger Service en CSNY doken begin jaren zeventig op elkaars (solo)albums op, waaronder If I Could Only Remember My Name van David Crosby (1971), Sunfighter van Paul Kantner & Grace Slick (1971) en Rolling Thunder van Mickey Hart (1972).

Blows Against The Empire was de eerste plaat in die reeks en een van de betere. Kantners conceptalbum vertelt een sciencefictionachtig verhaal dat doet denken aan een minder duistere en verder uitgewerkte versie van het idee achter het nummer Wooden Ships (opgenomen door zowel CSN als Jefferson Airplane). In de tekst daarvan brengen schepen de overlevenden van een fictieve nucleaire oorlog in veiligheid. De hoofdpersonen in het verhaal van Blows Against The Empire – waarvoor Kantner zich overigens liet inspireren door het werk van sciencefictionschrijver Robert A. Heinlein – voelen zich gevangen in het Amerika van die tijd en kapen een ruimteschip, waarmee ze op zoek gaan naar een betere plek. ‘Wave goodbye to America, say hello to the garden’, zoals gezongen wordt in Let’s Go Together. In het verhaal van Blows Against The Empire duiken ook sterk autobiografische elementen op, zoals in A Child Is Coming. Kantner en Slick, destijds omschreven als ‘de John en Yoko van de psychedelische rock’, hadden rond het maken van de plaat een relatie en Grace was zwanger geraakt.

Het typisch hippieachtige idee achter Blows Against The Empire lijkt anno 2016 wellicht een beetje gedateerd, maar de muziek is van een enorme rijkdom – mede dankzij de bijdragen van Kantners beroemde vrienden. Stuk voor stuk zijn het nummers die hoogtepunten op welk Jefferson Airplane-album dan ook zouden vormen. Erg mooi zijn bijvoorbeeld de met David Crosby gezongen en geschreven songs A Child Is Coming en Have You Seen The Stars Tonite?, met in die laatste het hemelse jankende geluid van Jerry Garcia’s pedal steel. Beide songs ademen de zweverige sfeer van Crosby’s solodebuut If I Could Only Remember My Name. Hetzelfde geldt voor Starship, de climax waar alles fraai in samenkomt, met de gedenkwaardige afsluitende regels: ‘At first I was iridescent, then I became transparent, finally I was absent’.