Toen Van Morrison in november 1968 zijn eerste album op het label Warner Bros. uitbracht, bleef commercieel succes uit. Inmiddels rekenen we Astral Weeks tot de beste platen uit de popgeschiedenis. Een terugblik op het meesterwerk van de Ierse zanger.

Voor wie niet wist wat zich achter de schermen afspeelde, leek het Van Morrison in 1967 behoorlijk voor de wind te gaan. Na zijn succesvolle periode als zanger van de bluesrockband Them had de zanger ook solo een hit te pakken met Brown Eyed Girl, in Nederland bovendien gevolgd door het tweede singlesucces Spanish Rose. Maar Morrison was alles behalve content. Hij zat bij het label Bang Records van Bert Berns, en kreeg naar eigen zeggen geen cent te zien van de verkoopsuccessen. De situatie was zelfs zo bizar dat Morrisons debuutplaat Blowin’ Your Mind verscheen zonder dat hij er in eerste instantie vanaf wist.

De dood van labelbaas Berns – hij stierf eind 1967 aan een hartaanval – maakte alles alleen nog maar erger. Weduwe Ilene Berns gebruikte het contract met Bang Records om te voorkomen dat hij platen maakte of optrad in New York. Gelukkig toonde Warner Bros. interesse in Morrisons werk en wist dat label hem los te maken van Bang Records. Halverwege 1968 werd begonnen met de opnames van het eerste album voor Warner, dat totaal anders klonk dan het eerdere werk van ‘Van The Man’.

Was het bij die eerdere releases nog makkelijk om er een genre aan vast te plakken, Astral Weeks werd een geheel uniek mengsel van verschillende genres: van folk tot jazz. Op de door Morrison nooit goedgekeurde compilatie T.B. Sheets (1973) staan twee vroege versies van de Astral Weeks-tracks Beside You en Madame George. Deze waren opgenomen voor Bang Records en daar is duidelijk een poging gedaan om de beide songs zo commercieel mogelijk te laten klinken.

Bij Warner Bros. kreeg Morrison gelukkig de artistieke vrijheid om deze nummers op zijn eigen manier uit te voeren: “De [eerdere] arrangementen waren totaal niet wat ik in gedachten had voor die songs”, zei hij in een interview met The Los Angeles Times in 2008, “Ik had sommige nummers eerder al live gespeeld voordat ik de studio inging voor de uiteindelijke versies. We maakten dat album zoals ik het wilde, zonder te stoppen. Die dag deden we het op mijn manier.”

Het ongewone gebruik van instrumenten als de double bass en de fluit, en de belachelijk goede stem van Morrison dragen vanzelfsprekend bij aan de kwaliteit van Astral Weeks. Maar wat deze plaat écht bijzonder maakt, zijn de werkelijk briljante teksten die thema’s als spiritualiteit, romantiek en de dood behandelen. Neem alleen al de eerste regels van de klassiek geworden titeltrack: “If I ventured in the slipstream/Between the viaducts of your dream/Where immobile steel rims crack/And the ditch in the back roads stop/Could you find me?”

Astral Weeks is een zeldzaam voorbeeld van een ‘perfect’ album, waarop geen enkele mindere track staat. Gezien de vrij experimentele aard van de lp is het niet vreemd dat het grote publiek destijds niet direct toehapte (dat gebeurde pas weer bij de even goede opvolger Moondance, 1970), maar tegenwoordig wordt Astral Weeks gerekend tot de allerbeste albums uit de popgeschiedenis. Een meesterwerk om voor altijd te koesteren.

Bekijk ook onze lijst met de tien beste albums van Van Morrison.