Vandaag 72 jaar geleden, op 31 maart 1948, werd de nog altijd actieve Focus-oprichter/voorman en multi-instrumentalist Thijs van Leer geboren in Amsterdam. Hij maakte deel uit van een muzikale familie, want zijn vader, Ed van Leer, was een bekend fluitist en zijn moeder, Mary Lindeman, was pianiste.

Toen hij drie jaar oud was kreeg hij pianoles van zijn moeder en op zijn achtste componeerde hij zijn eerste muziekstuk, dat later als Moving Waves voor het gelijknamige album uit 1971 (ook bekend als Focus II) van Focus werd opgenomen. Als tiener raakte hij steeds meer in jazz geïnteresseerd, wat zijn vader niet zo waardeerde en om Thijs voor de klassieke muziek te behouden gaf hij hem op zijn twaalfde verjaardag een dwarsfluit en gaf zijn zoon daarin les. Na de middelbare school (gymnasium) ging Thijs eerst kunstgeschiedenis studeren en daarna ging hij naar het conservatorium. In 1966 won hij een prijs bij een interscolaire culturele wedstrijd, wat inhield dat hij een single mocht opnemen met arrangeur Rogier van Otterloo, Nooit Zal Ik Vergeten getiteld, wat ondanks bemoeienis van tv-/radiopresentator en muziekproducer Willem Duys geen succes werd.

In 1968 werd hij beroepsmuzikant in Shaffy Chantant, de cabaretgroep van Ramses Shaffy, waarin ook Liesbeth List en Louis van Dijk zaten. Daarin werd hij pianist en achtergrondzanger. Ook in de twee volgende tournees met Ramses bleef Thijs hem trouw. In 1969 richtte hij het Thijs van Leer Trio op, waarmee hij de begeleidingsgroep werd van de rondreizende Nederlandse versie van de Amerikaanse rockmusical Hair. Toen het trio in 1970 werd ingehuurd om de muziek te verzorgen van een single van het net opkomende cabaretduo Neerlands Hoop In Bange Dagen (Freek de Jonge en Bram Vermeulen) ontmoette hij de eveneens Amsterdamse gitarist Jan Akkerman. Tussen de mannen klikte het meteen en Akkerman trad toe tot het trio en kort daarna werd de naam gewijzigd in Focus.

Al snel werd een eerste langspeelplaat opgenomen, Focus Plays Focus getiteld, een jaar later herdoopt als In And Out Of Focus, toen de plaat internationaal werd uitgebracht. Thijs schreef aan alle songs mee (Akkerman op ééntje) en schreef en zong de Engelstalige teksten. De oerbezetting van Focus bestond uit Thijs van Leer op Hammond orgel, piano, dwarsfluit, mellotron, klavecimbel en zang, Jan Akkerman op elektrische en akoestische gitaar, Martin Dresden op basgitaar, trompet en zang en Hans Cleuver op drums, percussie en zang. Het debuutalbum kende vrij lange stukken, zoals Focus (9:45) en Anonymus (7:00).

In 1971 kwam het tweede Focus album uit, Focus II uit (ook bekend als Moving Waves), nadat de bezetting was gewijzigd, naast Thijs en Jan waren het nu Cyril Havermans op basgitaar en Pierre van der Linden op drums. Op dit album staat de door Thijs en Jan samen geschreven song Hocus Pocus, die een grote hit werd. Het album werd een groot internationaal succes: nummer twee op de Britse album lijst, nummer acht op de Amerikaanse Billboard 200 en nummer negen op de Nederlandse albumlijst. Focus 3 (of: Focus III) was de derde langspeler (1972) en werd meteen een dubbelalbum. Hierop staan de hitsingles Sylvia en House Of The King en was de verdeling tussen Thijs en Jan qua aantal composities ongeveer even groot. Omdat Focus ook een uitstekende live-band was werd in 1973 het live-album Focus At The Rainbow uitgebracht. In 1974 werd Hamburger Concerto uitgebracht, in 1975 gevolgd door het (voorlopig) laatste album, Mother Focus. In dat jaar verliet Jan Akkerman de band om een solocarrière te beginnen. In 1977 kwam het album Focus Con Proby uit, met PJ Proby, Philip Catherine en Eef Albers als gitaristen. Een jaar later werd Focus opgeheven.

In 1972 was het eerste soloalbum van Thijs van Leer uitgebracht, onder de titel Introspection. Het ging hierbij om een instrumentaal album met klassieke stukken en eigen composities met de dwarsfluit als het belangrijkste instrument, naast de zangpartijen (zonder tekst) van sopraan Letty de Jong en het orkest van Rogier van Otterloo, die ook de arrangementen maakte. Introspection werd een groot verkoop succes en dus kwamen er vervolgalbums als Introspection 2, Introspection 3 en Introspection 4. In veel Nederlandse huiskamers was de muziek van Thijs van Leer alom tegenwoordig.

In de jaren die volgden na het uiteenvallen van Focus volgden enkele reünies met Jan Akkerman maar na de laatste liet deze zich over het algemeen niet zo lovend uit over “die jodelaar”, zoals hij Thijs regelmatig noemde. In 1985 maakten ze samen het album Focus onder hun beider namen. Thijs deed daarna allerlei projecten en bracht heel wat albums uit. In 2002 werd hij benaderd door een Focus-tributeband en dat resulteerde in het opnieuw oprichten van de band. Sindsdien wordt er onder de naam over de hele wereld met succes getoerd en wordt de band regelmatig gevraagd voor progrock-festivals. In 2008 kwam het album Focus 8 uit, vier jaar later gevolgd door Focus 9/New Skin en in 2012 Focus XX, met een prachtige hoes van meesterontwerper Roger Dean. In 2018 werd het meest recente album uitgebracht, Focus 11. Focus bestaat tegenwoordig uit, naast Thijs van Leer, Menno Gootjes op gitaar, Pierre van der Linden op drums, Udo Pannekeet op basgitaar.

In 2019 deed Thijs van Leer mee aan de vier The Electric Castle Live-concerten van Arjen ‘Ayreon’ Lucassen in Tilburg, die sinds kort op cd, vinyl, dvd, blu-ray en speciale boxset verkrijgbaar zijn. Ook op het originele album was Thijs van de partij. Vanaf juni zou er een uitgebreide tournee zijn in het kader van 50 jaar Focus. Op dit moment is het nog onduidelijk of en hoe en wanneer dit zal gebeuren.

Tekst en foto’s: Harry Pater